Cuộc sống như thế là quá khó khăn và phức tạp. Phải có cách nào giản dị hóa cuộc đời. Hơn nữa, học cả một đám rừng như thế thì cơ hội đi lạc cao hơn là cơ hội hiểu biết. Nguyên cả một rừng nhạc thì cũng chỉ 7 nốt chính, cộng 5 nốt thăng giáng, là 12 nốt. Người học nhạc là học 12 nốt rồi tự biến hóa chúng thành nhạc, chứ không ai phải học cả rừng nhạc của nhân loại. Học vẽ cũng thế, tổng cộng là 3 mầu chính, vàng xanh đỏ và 2 màu trắng đen, vài quy luật về quân bằng, và bối cảnh, vậy thôi. Từ đó mà biến hóa ra hình ảnh gì là do sức sáng tạo của người nghệ sĩ.
Khi chúng ta học chỉ một vài điều căn bản, rồi từ đó tập biến hóa, đó là học đúng đường. Khi chúng ta phải học hàng trăm công thức ứng xử cho cả hàng chục trường hợp khác nhau, là chúng ta đã bắt đầu học như vẹt. Học vẹt thì không thể hiểu được, và có áp dụng thì cũng không thể áp dụng nó như hạng thầy.
Thế thì, về cuộc sống, đâu là vài nguyên lý, từ đó chúng ta có thể biến hóa sáng tạo?
Tất cả những điều quan trọng nhất cho đời sống đều được dạy ở cấp tiểu học và ta đã học hết hồi tiểu học. Ví dụ: Toán thì cộng trừ nhân chia, phân số, căn bản hình học, căn bản toán đố. Bao nhiêu đó là đủ sống cả đời cho 98 phần trăm dân số, kể cả luật sư, nhà văn, nhà báo… Chỉ hai phần trăm còn lại có nghề chuyên môn đòi hỏi biết nhiều hơn thế. Viết văn cũng thế, học xong tiểu học là biết viết đúng chính tả, viết câu rõ ràng, làm luận có 3 phần một bài. Cao hơn thì cũng chỉ như thế mà thành thạo hơn mà thôi.
Căn bản kỹ năng sống ta cũng đã học hết thời tiểu học: Khiêm tốn, lễ độ, biết ơn, yêu người nghèo khổ, đoàn kết, đùm bọc lẫn nhau, thờ cha kính mẹ, yêu anh em, yêu bạn bè, thành thật, không trộm cắp gian tham, không giết người, không hút sách … Có cần gì để học thêm nữa? Ta tìm đọc hết sách này đến sách kia, chẳng qua là vì ta không chịu thuần thục các căn bản này, rồi cứ nghĩ là mình cần thêm.
Và nếu nghiên cứu kỹ hơn một tí, tất cả các nguyên ly’ căn bản tiểu học kể trên lại có thể thu vào một nguyên ly’ duy nhất—khiêm tốn. Nếu ta khiêm tốn thực sự, khiêm tốn sẽ đẻ ra mọi đức hạnh và kỹ năng khác.
* Nếu bạn khiêm tốn, bạn vào bất cứ nơi nào trên thế giới và chào hỏi bất cứ cách nào người ta cũng thương bạn, dù là bạn chào không đúng kiểu của dân vùng đó, và cách chào của bạn có thể làm người ta buồn cười. Nhưng người ta có thể thấy được bạn là người khiêm tốn dịu dàng, vì người thực sự khiêm tốn ai gặp cũng biết. Bạn không cần học đù kiểu bắt tay và chào hỏi, bạn vẫn thành công trong ngoại giao. Và nếu bạn học thêm đủ cách bắt tay và chào hỏi, thì bạn sẽ biến chúng thành kỹ năng tự nhiên thành thục của riêng bạn, mà không cần phải tốn công nhiều.
* Nếu bạn khiêm tốn, đương nhiên là bạn biết lắng nghe.
* Nếu bạn khiêm tốn, đương nhiên là bạn biết nhỏ nhẹ khi nói chuyện hoặc tranh luận.
* Nếu bạn khiêm tốn, đương nhiên là bạn chiến đấu tốt, vì bạn không khinh địch, và cũng không khinh thường giám khảo hay bồi thẩm đoàn.
* Nếu bạn khiêm tốn, đương nhiên là bạn phân tích giỏi và học giỏi, vì bạn sẽ không ngần ngại hỏi bất kỳ người nào, bất kỳ nơi nào, để học hỏi thêm bất kỳ điều gì mình chưa biết.
* Nếu bạn khiêm tốn, bạn sẽ rất giỏi, vì bạn luôn luôn biết được điều gì mình chưa biết, và không lừa thiên hạ và tự lừa mình là mình đã biết.
* Nếu bạn khiêm tốn, đương nhiên là bạn kính trọng suy nghĩ của người khác, cho nên bạn ít thành kiến và ít tranh cãi, và hòa giải tốt với mọi người.
* Nếu bạn khiêm tốn, đương nhiên bạn sẽ thành thật, vì chẳng có lý do nào để nói dối để làm tốt cho mình.
* Nếu bạn khiêm tốn, đương nhiên là bạn biết tri ân và biết cách tỏ lòng tri ân, và vì vậy là rất giỏi ngoại giao.
* Nếu bạn khiêm tốn, đương nhiên là bạn can đảm, vì chẳng sợ mất gì, từ danh tiếng, địa vị, đến quyền lợi.
* Nếu bạn khiêm tốn, đương nhiên là bạn lãnh đạo giỏi, vì mọi người dưới trướng đều yêu bạn, và bạn nghe được lời nói của tất cả mọi người để biến sự thông thái của tất cả mọi người thành thông thái của mình.
* Nếu bạn khiêm tốn, đương nhiên là ngọai giao giỏi, vì đi đâu ai cũng yêu.
* Nếu bạn khiêm tốn, thì bạn sẽ có ít stress và vui vẻ nhiều, vì chẳng có ai và điều gì có thể làm bạn bị đụng chạm căng thẳng.
Chúng ta có thể kể ra rất nhiều. Chỉ một tính “khiêm tốn” nếu ta thực sự thuần thục nó thì ta có đủ mọi đức tính và kỹ năng sống khác. Và khi học các kỹ năng khác, ta cũng tiếp thụ tự nhiên rất nhanh mà không lẫn lộn.
Cũng chính vì thế mà các trường phái tâm linh lớn của thế giới đều lấy khiêm tốn làm gốc—đó chính là "vô ngã" (không có cái tôi) của nhà Phật, hay “giao phó tất cả đời mình vào tay Thượng đế” (total submission) trong truyền thống Moses (Do thái giáo, Thiên chúa giáo, và Hồi giáo).
Đó cũng chính là ly’ do tại sao khi nói đến tư duy tích cực ở đây, chúng ta không muốn nói nhiều đến hàng trăm công thức, mà chỉ muốn nhấn mạnh vào một vài điểm—khiêm tốn, thành thật, yêu đời, yêu người, yêu mình.
Thực ra nếu ta khiêm tốn thực sự, đương nhiên ta sẽ đạt được những thứ còn lại: Thành thật, yêu mình, yêu người, yêu đời. Nhưng nếu bạn hơi lo lắng rằng chỉ có một điều thì quá ít, bạn có thể nhớ 5 kỹ năng căn bản này: “Khiêm tốn, thành thật, yêu mình, yêu người, yêu đời.” Các kỹ năng căn bản này sẽ đẻ ra tất cả các kỹ năng sống khác, ngoại trừ một vài kỹ năng về kỹ thuật nghề nghiệp, trong đời.
Chúc các bạn một ngày vui.
Mến,
Hoành
© copyright TDH, 2009
www.dotchuoinnon.com
Permission for non-commercial use
Bài viết hay quá, xin phép lawyer cho cháu copy bài viết vào blog của mình. Nếu có thể, mong chú Hoành viết tiếp mấy bài về các kỹ năng còn lại như thành thật, yêu mình, yêu người, yêu đời. Chúc chú một ngày tốt lành!
ReplyDeleteBest regards,
HKH
OK, HKH, em cứ tự nhiên post vào blog của em nhé :-)
ReplyDeleteBai viet that hay va co y nghia! Em hoc duoc nhieu bai hoc tu bai viet nay!
ReplyDeleteBai` viet' hay qua', mac du` da~ doc rat' nhieu` thu' hay anh viet'. :-).
ReplyDeleteEm nho' hoi` xua co' doc ve` Khong? Tu?. Ong co' noi' la` Khiem Cung la` duc' tinh' chinh' cua? nguoi` Quan Tu?. Em ko nho' la` o? trong kinh nao`. :-) nhung neu' dung' thi` co' the? them dao Khong? nua~, ngoai` cac' dao khac' ra...
Cám ơn Chung. Anh cũng thường nhắc đến các giá trị Khổng giáo đã thấm nhuần trong văn hóa Việt rất thường, như nhân lễ nghĩa trí tín. Tuy nhiên, Khổng giáo là một hệ thống luật lệ nhiều hơn là một hệ tư tuởng triết lý sâu sắc. Đến một mức thật là nền tàng sâu thẳm của tư tưởng thì Khổng giáo không có cái nền sâu như Phật giáo, Lão giáo hay Thiên chúa giáo. Cho nên khi đi thật sâu, anh không tìm ra lý luận Khổng giáo ở mức đó (thường là mức nguyên ủy của vũ trụ cũng như nguyên uỷ của tâm thức con người).
ReplyDeleteNhưng Chung yên tâm, vì hễ điều gì liên hệ đến văn hóa Việt Nam, dù là Lão giáo hay Khổng giáo, anh thường là không bỏ qua khi thấy (trừ phi bài rườm rà quá, phải bỏ qua cho thóang mát). :-)
Nội dung bài Viết Cháu thấy tất cả quy về một mối là đức tính "khiêm tốn", và từ việc khiêm tốn giúp cho bản thân học hỏi được bao nhiêu là điều hay!, Vậy cho Cháu hỏi : Khiêm tốn có những hạn chế nào không?, vì sẽ có tính 2 mặt của nó, Khiêm tốn có bị hạn chế trong môi trường nào đó không?, Ngoài khiêm tốn còn đức tính nào giúp mình là con người tốt hơn không?.Nếu nghĩ về việc khiêm tốn Chú sẽ nhớ ngay đến ai? (hj giống phỏng vấn Chú wa hen)
ReplyDeletePhần đầu bài viết Cháu thấy có nhắc đến việc sáng tạo, đúng là nhờ có sáng tạo mà chúng ta ngày càng tiến bộ hơn, Chú Hoàng ơi, Cháu có nghe làng sóng khoa học thứ tư chính là sáng tạo, khơi dậy tiềm năng nơi con người, Chú ở bên Mỹ chắc Chú tiếp xúc và hiểu nhiều về việc khơi nguồn sáng tạo nơi con người.
Ở Việt Nam, tại Trường ĐH KH Tự Nhiên TPHCM có Thầy Phan Dũng dậy về TRIZ, Cháu đã đăng kí nhưng đến ngày 18 tháng này lớp mới học, Cháu vẫn đang băn khoăn và tìm hiểu để học hỏi và đào tạo cho mình về môn học này, mong được Chú và các bạn trao đổi, hướng dẫn-chia sẽ!.
Chúc Chú có ngày cuối tuần vui hen!
Hi Thông,
ReplyDeleteKhi Thông hỏi vể “giới hạn” của khiêm tốn, mình có cảm tưởng là Thông muốn nói về cách cư xử bên ngòai. Bên trong ta, khiêm tốn, cũng như tình yêu hay tóan học, không có giới hạn. Đâu có thể nói yêu tới mức nào đó rồi ngưng, hay tóan có giới hạn—đến một mức nào đó là tóan trở thành tồi--hay khiêm tốn phải dừng lại ở mức nào đó. Các đức tính tốt không có giới hạn.
Nhưng hành động bên ngòai thì đôi khi lộ ra tính khiêm tốn, đôi khi không. Ví dụ, nếu gặp một tên đang giật cách xách tay của một phụ nữ, mình đang đứng ngay đó, bèn tiện tay cho anh chàng vài đấm nằm dài. Hành động đó không thể mang hình ảnh khiêm tốn, nhưng thế không có nghĩa là mình không khiêm tốn hay giảm khiêm tốn trong lòng.
Nói đến khiêm tốn thì mình hay nghĩ đến Abraham Lincoln, Ghandhi, Nelson Mandela, Đạt La Lạt Ma, Mother Teresa.
Về sáng tạo, thì sáng tạo là đầu máy cho văn minh con người trong mọi thời đại, không phải chỉ trong thời này.
Thực ra, theo kinh nghiệm của mình, cái mở nguồn sáng tạo cho mình là: Thấy môt vấn đề và tìm cách gỉải quyết nó. Ví dụ: Ăn cam lột vỏ mệt quá, làm sao có cái máy lôt vỏ cam đây?” Câu hỏi đó sẽ khơi nguồn sáng tạo trong ta.
Hay: Học trò mình kém toán quá, làm sao mình có cách dạy để các em học tóan dễ hơn và nhanh hơn?
Các lớp về sáng tạo là chỉ mình các technique để tư tưởng mới chảy ra khi mình cố đi tìm cách giải quyết vấn đề của mình. Nhưng các technique nay chẳng làm gì được nếu mình không thấy có vấn đề trong đầu, hoặc thấy vấn đề nhưng không muốn giải quyết nó.
Anh Phan Dũng, nhiều năm trước có tặng mình quyến sách về khoa học sáng tạo của anh. Em chuyển lời cám ơn và hello của mình đến anh Dũng nhé.
Good day, Thông :-)