Đọt Chuối Non

Noel – Tình Yêu – 1 Corinthians 13
Ánh sáng và bóng tối
Tuổi của ta là tuổi của trái tim….
Hải Phòng: Công an phường bị dân bao vây
Biển động lớn nhiều ngư dân VN gặp nạn
Sẽ không thu hút FDI bằng mọi giá?
Trung Quốc quyết đoán – “điều bình thường mới mẻ”?
Chuẩn mực sống thành thật
Về Tháp Phước Duyên của Chùa Linh Mụ
Cận cảnh lớp học ‘siêu nhân’
Thế nào là đại học hàng đầu thế giới?
Bắc Hàn nói sẽ không đánh trả

Posted: 21 Dec 2010 01:07 PM PST

Chào các bạn,

1 Corinthians 13 là đoạn nói về tình yêu nổi tiếng nhất ở Âu Mỹ. Đoạn này do Thánh Phaolô (Saint Paul) viết trong một lá thơ gởi các tín hữu thành Corinth.

Saint Paul, sinh sau Chúa Giêsu vài năm, là hiện tượng lạ lùng nhất trong Thiên chúa giáo. Tên cũ của Paul là Saul, một người Do thái giáo rất giỏi giáo luật Do thái và chuyên tìm người Thiên chúa giáo để bắt bớ. Một ngày nọ trên đường đến Damacus (ngày nay vẫn còn gọi là Damascus, thủ đô của Syria), Saul thấy ánh sáng chói lòa trước mặt đến nỗi phải ngã xuống đường và nghe tiếng nói của Chúa Giêsu nói với mình, từ đó Saul tin Chúa, đổi tên là Paul, tự gọi mình là môn đệ của Giêsu dù là chẳng hề thấy Giêsu bao giờ, và bắt đầu truyền giảng về Giêsu (trước sự kinh ngạc và sợ hãi của các môn đệ chính thống của Giêsu).

Paul trở thành người quan trọng nhất trong việc xây dựng Thiên chúa giáo, đi khắp nơi truyền đạo, viết một loạt các lá thơ cho các tín hữu làm nền tảng cho tín lý và tổ chức Thiên chúa giáo cho đến ngày nay.

Người bắt bớ và truy tố giáo hội trở thành cột trụ chính của giáo hội! Đó là bằng chứng của tình yêu vô điều kiện. Và có lẽ tình têu đó đã giúp Saint Paul viết đoạn văn bất hủ về Tình Yêu này.

Ngày nay đoạn này luôn luôn được đọc trong các lễ cưới, các ngày lễ về tình yêu, và các cuộc vui liên hệ đến tình yêu.

Mời các bạn xem PPS về đoạn Tình Yêu này, với các bông hồng đủ loại, và nhạc nền là Chanter’s Tune của Lisa Lynn.

Chúc các bạn một mùa Noel đầy tình yêu !

Bình An & Sức Khoẻ luôn ở cùng các bạn.

Túy-Phượng

Mời các bạn click vào ảnh để xem slideshow và download

Filed under: Nhạc Xanh, Video & PPS, Văn Hóa Tagged: Nhạc Xanh, Song ngữ, Video & PPS, Văn Hóa

Ánh sáng và bóng tối

Posted: 21 Dec 2010 01:06 PM PST

Chào các bạn,

Người ta thường mô tả ánh sáng và bóng tối như là hai sự vật hiện ra trước mắt mình, như ta đứng ngoài đường ban đêm nhìn vào hai căn phòng sát nhau trong building–căn phòng nào có đèn là ánh sáng, phòng nào không có đèn tối om là bóng tối.

Và chúng ta có khuynh hướng chia thế giới ra 2 phe: phe ta là ánh sáng, phe địch là bóng tối. Mọi chiến tranh của con người đều xảy ra từ lối chia phe này—chiến tranh tôn giáo, chiến tranh chủng tộc, chiến tranh ý thức hệ, chiến tranh tranh giành quyền lực, chiến tranh cướp bóc nhau… Và đương nhiên là ai cũng nói phe ta là đúng, Chúa đứng về phe ta, chính nghĩa thuộc về ta, trời Phật thuộc về ta…

Điều này Phật gia gọi là vô minh, thiếu ánh sáng, thiếu trí tuệ…

Ánh sáng và bóng tối là một. Có ánh sáng là sáng, ánh sáng bị ngăn đi là tối. Và ánh sáng và bóng tối luôn ở chung tại một nơi, trong một căn phòng, trong một trái tim, trong một nhóm người. Bật đèn lên thì phòng sáng, tắt đèn đi thì phòng tối. Tâm ta đầy yêu ái là ánh sáng, tâm ta nổi sóng sân hận là bóng tối. Một nhóm người đang làm việc thiện là ánh sáng, nhóm đó tự nhiên lợi dụng việc thiện để lừa thiên hạ thì thành bóng tối.

Không có cái gọi là phe ánh sáng phe bóng tối. Mọi phe đều có sáng có tối, tùy lúc, tùy theo tâm mình đang có nhiền thiện hay nhiều ác, nhiều tình yêu hay thù hận, lúc đó.

Cho nên chúng ta đừng suy nghĩ theo kiểu ta tốt chúng nó xấu. Đó là vừa kiêu căng vừa ngu dốt. Mọi con tim đề có lúc tốt lúc xấu, lúc cẩn thận l‎úc sơ xuất.

Việc ta nên làm và có thể làm là tạo ánh sáng luôn luôn: Một quả tim khiêm tốn, nhân ái, thành thật là ánh sáng. Hành động ra bên ngoài khiêm tốn, nhân ái, thành thật là ánh sáng.

Đừng phàn nàn trời tối tăm quá. Tối là chỉ vì thiếu ánh sáng. Các lời phàn nàn cũng là bóng tối. Thêm bóng tối vào bóng tối thì được gì? Hãy mang sánh sáng vào bóng tối, bằng con tim khiêm tốn thành thật nhân ái, và bằng hành động khiêm tốn thành thật nhân ái.

Chúc các bạn một ngày tươi sáng.

Mến,

Hoành

Filed under: Trà Đàm Tagged: trà đàm

Tuổi của ta là tuổi của trái tim….

Posted: 21 Dec 2010 01:05 PM PST

(Viết cho số đặc biệt của tạp chí 2!, và cho một chú bé con…)

Tình yêu như tháng Năm
Mang gió nồng nắng lửa
Lòng anh là đầm sen
Hay là nhành cỏ úa?

(Tháng Năm – Xuân Quỳnh)

Người ta nói rằng với phụ nữ, chỉ nên nhớ ngày sinh nhật và hãy quên đi năm sinh của họ. Nhưng tôi nhận ra điều đó không chỉ đúng với phụ nữ. Vì sao người ta thường bỏ mất con số của năm sinh, và chỉ muốn quan tâm đến ngày tháng?

Có lẽ bởi vì nó không quan trọng. Cái gì đã trôi qua thì không quan trọng lắm. Năm, là thứ trôi qua, là thứ chúng ta chỉ đếm tới, không bao giờ lùi lại được.

Ngày và tháng thì khác. Chúng trở lại, rồi tiếp tục trở lại, như một vòng tuần hoàn. Xuân hạ thu đông. Rồi lại Xuân. Như thế chẳng phải là kỳ diệu lắm sao. Cũng như những vòm phượng vĩ cháy rực ở góc đường của Tháng Năm của ngày xưa đó. Khi chúng lụi tàn, chỉ còn vòm xanh hờ hững và chìm khuất. Tưởng đã lãng quên. Nhưng bây giờ chúng lại cháy rực ở góc đường kia. Để ta nhớ, tháng Năm quay lại rồi.

Ngày và tháng, chúng trở đi trở lại, để làm gì vậy? Ý nghĩa duy nhất mà tôi có thể nghĩ ra là chúng trở lại để cho ta thêm một cơ hội nữa. Một khởi đầu nữa nếu ta muốn thế. Bởi cuộc đời thật nhiều thiếu sót, nhiều lỗi lầm, nhiều vấp ngã, và nhiều tiếc nuối làm sao. Ngày và tháng, chúng trở lại để chỉ cho ta cái nút Restart của đời ta.

Tôi là người ưa công nghệ nhưng không rành máy móc chi cho lắm. Nên tôi khoái cái nút Restart của máy tính biết chừng nào. Có lắm lúc, cái máy vi tính bị treo đột ngột mà tôi chẳng thể biết là do đâu. Khi ấy, tôi nhấn nút Restart.

Cuộc đời cũng như cái máy tính vậy thôi. Đôi khi ta cũng bị "treo" như vậy… Đó là khi đầu óc ta căng cứng, không còn cảm xúc, chẳng màng buồn vui. Ta kiệt sức. Buông xuôi. Chán ngán. Hoặc tệ hơn, cuộc đời ta trở nên lộn xộn không thể tưởng được. Ta chẳng biết có còn tin được cuộc đời nữa hay không. Nó khiến những ngày trôi qua giống như một đống chỉ rối mù và ta tưởng như không biết lần lấy đầu mối từ đâu để gỡ. Công việc, bạn bè, gia đình, ước mơ, nghĩa vụ dẫm đạp lên nhau…Điều tồi tệ là tình cảnh đó có thể đến với chúng ta ở bất kỳ lứa tuổi nào. Mười ba, mười chín, ba sáu hay năm mươi…

Và rồi, may mắn làm sao, ngày sinh nhật đến như một vị cứu tinh. Để ta có một ngày ngồi xuống và nghĩ về cuộc đời mình. Để ta biết rằng ngày mai, nếu ta muốn, sẽ là một ngày khác. Người ta thường tiếc vì cuộc đời không có nút Delete. Nhưng ta luôn có thể nhất nút Restart. Một cơ hội để khởi động lại. Một cơ hội để ta sữa chữa những hư hại của trái tim. Để ta quét vài con virus phiền nhiễu ra khỏi đầu óc. Để xoá bớt những mối quan hệ nặng nề mà vô dụng….Để dọn dẹp lại cuộc đời mình. Cơ hội đó đến, ít nhất là mỗi năm một lần, vào ngày sinh nhật.

Tôi nhớ những ngày tôi hai mươi…Có một ngày sinh nhật. Tôi ngồi một mình trong quán cà phê. Chẳng ai nhớ đến. Không một ngọn nến hay lời chúc. Tôi thấy mình chìm nghỉm trong nỗi buồn. Tôi ngồi đó đến khi đêm đã xuống…và tự nhủ mình rằng "thế là đã hết một ngày".

Đột nhiên có điều gì trong ý nghĩ đó đánh động tôi. Đã hết một ngày, và ngày mai lại là một ngày khác. Không, ngày mai, không phải "lại là"…mà "sẽ là" một ngày khác.

Thế rồi, tôi chợt nhận ra một trong những sai lầm lớn nhất của mình. Đó là tôi đã luôn mong đợi ai đó đến bên cạnh tôi và làm cho tôi cảm thấy vui. Tôi đã luôn dựa vào người khác để tìm kiếm niềm vui. Mong đợi một người bạn nhớ đến mình và rủ đi cà phê, chẳng hạn. Hay là mong chờ anh chị em mua một cái bánh kem và hát Happy Birthday.

Nếu có, tôi sẽ trở nên sung sướng, vui vẻ, tích cực, thấy cuộc đời ý nghĩa. Nếu không, tôi thất vọng và dễ dàng để mình rơi tuột xuống, chìm nghỉm như tàu Titanic. Thói quen đó tệ đến mức, thậm chí, kể cả khi cuộc đời ta trở thành đống lộn xộn thì ta cũng ngồi đó, chờ đợi ai đó đến dọn dẹp giúp mình.

Trong khi, cuộc đời này, là của chính ta. Sinh nhật. Đó là một ngày đặc biệt trước hết là cho chính ta, bởi chính ta. Trước khi chờ đợi ai đó chúc mừng sinh nhật, tự ta nên chúc mừng chính mình. Rốt cuộc thì lòng ta muốn là đầm sen, hay là nhành cỏ úa? Đầm sen hay cỏ úa, là do ta mà thôi.

Ta luôn muốn có vài cơ hội được thấy mình là quan trọng giữa những người khác. Sinh nhật là cơ hội đó. Cả đám đông chúc mừng một người. Vì ngại ngần, hay sĩ diện, đôi khi ta chờ đợi lời chúc mừng tự phát. Ta xem đó là bằng chứng của sự quan tâm. Nhưng sự thật là ta có thể khiến mình trở nên quan trọng hay được quan tâm. Hay nói một cách khác, ta hãy chủ động trao tặng những người thân thiết một cơ hội để họ thể hiện sự quan tâm. Thay vì ngồi ủ rũ vì sự vô tâm hay quên lãng (hoàn toàn có thể tha thứ được) của ai đó, ta có thể nhấc điện thoại lên và gọi: "Hôm nay /ngày mai/ ngày kia/ tuần tới là sinh nhật tôi, đi cà phê nhé, đi ăn mừng nhé, đến nhà tôi lai rai nhé, tặng tôi một món quà bất ngờ nhé…" Mười người thì ít nhất cũng sẽ được vài người hồ hởi tham gia…Mà nếu không có ai chăng nữa, thì cũng đâu có gì bi thảm nếu ta tự chúc mừng và tự mua cho mình món quà mà mình thích. Dù gì, đó cũng là sinh nhật của ta kia mà.

Bây giờ là tháng Năm. Tôi biết một chú bé đang đợi quà sinh nhật. Bởi vì chú đếm từng ngày và nhắc tôi mỗi sáng, và mỗi tối. Những đứa trẻ luôn nhắc người khác nhớ rằng đã sắp tới sinh nhật chúng rồi.

Sự thật là năm vẫn trôi đi mải miết, và tuổi đời ta cứ thế mà đếm lên theo. Nhưng ngày tháng vẫn cứ trở lại hoài để nhắc rằng ta từng là đứa trẻ. Dù đây là lần sinh nhật thứ bao nhiêu của bạn đi nữa, thì cũng hãy ăn mừng một cách hân hoan và hồn nhiên như một đứa trẻ. Và hãy giữ luôn đứa trẻ ấy trong tim mình. Bởi tôi nhớ có ai đó đã nói:

" Tuổi của ta là tuổi của trái tim…."

Chúc mừng sinh nhật!

Phạm Lữ Ân

Filed under: Trà Đàm Tagged: trà đàm

Hải Phòng: Công an phường bị dân bao vây

Posted: 21 Dec 2010 01:04 PM PST

BBC

Công an phải lánh nạn ở nhà dân hơn hai tiếng đồng hồ trước sự bao vây của nhiều trăm người.

Năm công an từ phường Quán Trữ, quận Kiến An, TP Hải Phòng buộc phải lánh nạn trong nhà dân hơn hai tiếng đồng hồ trước phản đối của nhiều trăm người.

Sự vụ bắt đầu khi hai thanh niên đi xe máy, với người nữ không đội mũ bảo hiểm, bị một "thiếu úy công an phường" khi ấy đang ngồi sau xe người khác, đuổi theo và dùng chân đạp vào chiếc xe đang di chuyển.

Chiếc xe đổ xuống đường, nam thanh niên văng ra khỏi xe và bị thương nặng, báo Thanh Niên đưa tin.

Khi ba công an từ phường Quán Trữ xuất hiện và định đưa chiếc xe máy chở "thiếu úy" công an ra khỏi hiện trường, người dân "ùa đến", nhất mực giữ chiếc xe máy lại. Họ yêu cầu công an phường lập biên bản.

"Thấy tình hình nghiêm trọng, một số cán bộ chiến sĩ công an đã chạy vào nhà dân gần đó, và chủ nhà phải khoa trái cửa lại," tờ Thanh Niên viết.

Hai tiếng sau, năm người này được "lực lượng công an chuyên dụng giải cứu".

Người dân khi ấy kéo đến trụ sở công an phường Quán Trữ để "la ó, phản đối."

Theo chuẩn đoán của bệnh viện, thanh niên ngã xe bị chấn thương hàm mặt và gãy tay trái. Người nhà của bệnh nhân sau đó đã được được trưởng công an phường Quán Trữ tiếp.

"Bây giờ công an đang xem xét, bên nào sai bên ấy chịu, sai đến đâu xử lý đến đó," cha của nạn nhân cho báo trong nước hay.

Người cha nói thêm, có hai cán bộ điều tra của công an quận Kiến An đến lấy lời khai con ông. Một trong hai người này nói, "khi có giấy chứng nhận thương tích tạm thời, công an sẽ tạm ứng viện phí cho gia đình."

Filed under: Thông Tin Tagged: Thông Tin

Biển động lớn nhiều ngư dân VN gặp nạn

Posted: 21 Dec 2010 01:03 PM PST

BBC

Sóng lớn khiến tàu cá lật nhào, toàn bộ ngư phủ mất tích, chỉ có một người sống sót

Sóng lớn làm tàu cá lật nhào, toàn bộ ngư phủ mất tích, chỉ có một người sống sót.

Năm người chết, 51 người mất tích khi đang chở hàng, hoặc đánh cá trong vùng biển từ miền Trung đến Nam bộ đợt gió mùa đông bắc vừa qua.

Nhóm người đi biển mất tích hiện vẫn chưa tìm được tung tích là 23 người trên tàu Phú Tân và 21 người trên tàu cá BV 4248.

Phú Tân là loại tàu chở con ten nơ. Đến chiều tối 20/12 các tàu cứu hộ vẫn tiếp tục tìm kiếm 23 thuyền viên tàu Phú tân mất tích tại biển miền Trung. Người ta thấy một số con ten nơ của tàu phú Tân bị sóng đánh dạt bờ.

21 ngư phủ của tàu cá BV 4248, từ Bà Rịa Vũng Tàu hiện đang bị mất tích ngoài khơi Côn Đảo. Gặp sóng lớn ngày 17/12, chiếc tàu cá bị lật úp, cho đến nay chỉ có một người thoát chết nhờ bám vào bình xốp đựng nước đá.

Ông Trần Văn Hùng, ngư dân ở ấp Hải Hà, thị trấn Long Hải, huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu, cho BBC Việt Ngữ biết hoàn cảnh tàu BV 4248 gặp nạn.

Trần Văn Hùng: Đây là vụ tai nạn lớn, chiếc ghe đánh cá chở theo 22 người, chỉ một người còn sống, 21 người mất tích, khả năng sống sót rất ít. Từ trước đến nay số ngư dân bị mất tích chỉ vài ba người, hầu như năm nào cũng có, chứ không đến hai chục người như vụ tai nạn lần này.

Rủi ro đối với người đi biển năm nào cũng có. Chết chóc, mất tích, bão tố chạy vô không kịp, sóng bổ chết người, hay xảy ra chuyện đó lắm.

BBC: Trung bình một năm tại ấp Hải Hà, hoặc rộng ra tại thị trấn Long Hải có bao nhiêu người bị mất tích khi đánh cá xa bờ, thưa ông?

Trần Văn Hùng: Tùy theo. Mỗi năm chỉ có vài người thôi. Bây giờ có đài khí tượng họ thông báo thì mình chạy vô sớm, tìm cách tránh sóng to gió lớn. Nếu ngoan cố không chịu chạy thì rủi ro cao lắm.

BBC: Tàu BV 4248 với 22 ngư phủ đánh cá gần biển Côn Đảo gặp nạn hôm 17/12 vừa qua, liệu các ngư phủ có nhận được thông báo về thời tiết không thuận đang kéo đến không?

Trần Văn Hùng: Cũng biết chớ, đài có báo. Nhưng nếu khi ấy ngoài biển trời đang êm, người ta ráng đánh một hai mẻ lưới nữa rồi chạy vô. Đâu ngờ rằng gió xuống lẹ quá chạy vô không kịp. Sóng lớn khi ấy kéo đến, chạy không kịp, sóng bổ vô tàu thế là chìm luôn.

BBC: Ông suy nghĩ ra sao về thân phận con người và rủi ro trong nghề cá?

Trần Văn Hùng: Mình lao động cực khổ ai đâu có muốn kết cục bị thảm vậy đâu. Cái thiên tai, số phận, nó đến là phải đến thôi. Dù có chết chóc người ta vẫn đi. Ví dụ ngoài miền Trung vừa rồi mưa bão như vậy người ta vẫn đi. Phải lo cho cuộc sống của mình, mình sống bằng cái nghề đó rồi. Đi thì mới có bữa cơm bữa cháo. Ở nhà đâu có thu nhập. Chuyện thiên tai rồi sự cố nó xảy ra như vậy đành chịu thôi.

BBC: Không khí chung tại ấp Hải Hà mấy ngày nay ra sao, thưa ông?

Trần Văn Hùng: Cũng buồn, hoang mang. Không khí chung là trầm lặng, ít nói. Không riêng gì ấp Hải Hà. Cả thị trấn Long Hải bị tác động.

BBC: Liệu người nhà của những ngư dân bị mất tích còn hy vọng không?

Trần Văn Hùng: Khó lắm. Ghe mà bị bổ kiểu đó là chết hết chứ không còn hy vọng gì nữa. Mùa này lạnh lắm, sóng to đánh vào thuyền, có người ôm can nhảy xuống nước sóng vẫn đánh tan. Khó sống lắm.

Một chuyến đi biển kéo dài cả tháng, vốn bỏ ra hơn 100 triệu gồm tiền dầu nhớt, thực phẩm, nước đá. Do cá ngày càng ít, anh em phải đánh bắt xa hơn. Chuyến đi dài ngày hơn. Từ một tháng có khi kéo thành hai tháng. Tại biển Côn Đảo, tàu của mấy anh em đánh bắt cá nục, bạc má, cá bò. Nếu có lời thì chủ tàu hưởng hết, mấy anh em chỉ là người làm công thôi.

Filed under: Trà Đàm Tagged: Thông Tin

Sẽ không thu hút FDI bằng mọi giá?

Posted: 21 Dec 2010 01:02 PM PST

Chuyên gia lo ngại về sự xuất hiện quá nhiều dự án lớn, loại ‘mega project’.

Nhiều người thừa nhận bộ mặt của xã hội Việt Nam thay đổi nhanh trong những năm qua một phần là nhờ đầu tư nước ngoài, hay FDI.

Tuy nhiên mặt trái của FDI đang được giới chuyên môn cũng như báo chí trong nước nói đến.

Đó là lương trả cho công nhân cực thấp, sản xuất gây hủy hoại môi trường, thuế công ty đóng rất ít. Hoặc không đóng do liên tục "khai lỗ". Vốn cam kết so với vốn giải ngân là khoảng cách xa. Nhiều dự án bất đống sản "xí đất" nhiều năm nhưng không xây. Chuyển giao công nghệ rất ít, lĩnh vực sản xuất có xu hướng thu hẹp.

Sắp tới Trung tâm nghiên cứu đầu tư nước ngoài, thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội sẽ kiến nghị chính phủ không nên thu hút đầu tư nước ngoài bằng mọi giá.

"Nên đòi hỏi [dự án] phải đảm bảo chất lượng, hiệu quả, đúng mục tiêu cần thu hút đầu tư, bên cạnh đó vấn đề môi trường phải đặt lên hàng đầu.

"Đã đến giai đoạn nên chấm dứt thu hút FDI bằng mọi giá để thi đua lấy thành tích," giám đốc Trung tâm, ông Phan Hữu Thắng trả lời phỏng vấn của báo Tuổi Trẻ.

Đã đến giai đoạn nên chấm dứt thu hút FDI bằng mọi giá để thi đua lấy thành tích

Phan Hữu Thắng

Ông Nguyễn Trần Bạt, Giám đốc Công ty Tư vấn đầu tư và Chuyển giao Công nghệ, InvestConsult trụ sở tại Hà Nội cho rằng năng lực của xã hội, của con người Việt Nam phản ánh chất lượng của dự án đầu tư.

"Đòi hỏi về chất lượng đầu tư là đòi hỏi luôn phải có trong mọi thời điểm, không phải sang năm hay năm nay mới có. Quá trình để nâng cao chất lượng đầu tư nước ngoài không phải là quá trình đòi hỏi chủ quan từ phía chính phủ hoặc nhà nước Việt Nam. Nó là năng lực xã hội.

"Nâng cao chất lượng đầu tư nước ngoài chính là nâng cao năng lực tiếp nhận đầu tư nước ngoài. Nó liên quan đến năng lực quản lý của chính phủ, liên quan đến năng lực cải cách và tổ chức nền giáo dục của VN, liên quan đến năng lực lao động của xã hội VN."

Kêu gọi đầu tư bằng mọi giá là "sai lầm" ở trong nước, không liên quan đến nhà đầu tư nước ngoài, ông Bạt nói.

"Các nhà đầu tư họ đâu có đầu tư vào Việt Nam bằng mọi giá, ta không nên tìm đối tượng để lên án chuyện này.

"Trong thời gian qua một số bộ phận dân chúng đã hiểu được mặt hạn chế của đầu tư nước ngoài.

"Những đầu tư nhỏ lẻ, phát triển công nghiệp thông thường bổ xung cho cấu trúc của nền kinh tế thì không được khuyến khích bằng các dự án khổng lồ, mega project.

"Nó làm cho bức tranh về đầu tư nước ngoài như là vũ hội của những con khủng long, chứ không có yếu tố gắn liền với phát triển kinh tế bền vững."

Filed under: Phát triển kinh tế Tagged: Phát triển kinh tế

Trung Quốc quyết đoán – “điều bình thường mới mẻ”?

Posted: 21 Dec 2010 01:01 PM PST

Tác giả: The Diplomat

Những căng thẳng gần đây giữa Trung Quốc và phương Tây có lẽ là dấu hiệu cho những điều sắp tới. Các nhà hoạch định chính sách phương Tây sẽ phải làm quen với điều này.

Những tranh cãi về ngoại giao và kinh tế gần đây giữa Trung Quốc và phương Tây đã gây ra nhiều cú sốc. Điều đó không phải là từ lâu nay, tất cả những gì Trung Quốc làm không mắc phải những sai lầm. Bên cạnh sự phát triển kinh tế dường như không thể kìm hãm, đất nước này cũng được cho rằng đã giành được quyền lực mềm, có được sự tôn trọng và tạo ra được nét hấp dẫn riêng trên toàn thế giới. Những nhà lãnh đạo Trung Quốc được coi là những người thông minh, tinh tế và có tầm nhìn xa. Công cuộc ngoại giao của quốc gia này cũng được ca ngợi là chuyên cần, hiểu biết và dễ chịu.

bangNhưng liệu những tính từ này sẽ còn được sử dụng khi nói về công việc ngoại giao của Trung Quốc hiện nay hay không lại là một chuyện không chắc chắn.

Về mặt kinh tế, chính sách trao đổi thương mại của Bắc Kinh được nhìn nhận như là một trong những nguyên nhân chính cho sự mất cân bằng của nền kinh tế toàn cầu. Chính sách đối ngoại của Trung Quốc bị chỉ trích là cứng nhắc và đe dọa. Trong khi đó, phản ứng gay gắt của Trung Quốc đáp trả cộng đồng phương Tây về việc trao giải Nobel Hòa bình cho Lưu Hiểu Ba, một người bất đồng chính kiến hàng đầu hiện đang bị giam giữ trong nhà tù Trung Quốc được xem là quá mức và phản tác dụng.

Vậy điều gì sẽ xảy ra? Làm thế nào một quốc gia có được những tác động hiệu quả trong việc làm dịu những lo ngại về sức mạnh ngày càng tăng của mình và cho thấy sự phát triển của nó là “an toàn” lại bất ngờ tham gia vào những tranh chấp khó chịu với cường quốc phương Tây đã đóng một vai trò thiết yếu trong việc tạo lên vị thế kinh tế đáng nể của nó?

Liệu suy đoán gây ấn tượng mạnh mẽ về mối quan hệ giữa Trung Quốc và phương Tây là một sự kém minh mẫn tạm thời hay là một trạng thái bình thường mới được thiết lập của những vấn đề này?

Trước khi cố gắng trả lời câu hỏi này, điều cần thiết là phải chỉ ra rằng bản thân Trung Quốc – cả những người lãnh đạo và những công dân bình thường của nó – không nhìn nhận hành vi gần đây của họ là cứng nhắc. Trong con mắt của họ, Trung Quốc chỉ đang bảo vệ lợi ích hợp pháp của quốc gia. Họ cho rằng không có gì sai trái khi tuyên bố vùng biển Nam Trung Hoa (Biển Đông) là một phần trong “lợi ích cốt lõi” của quốc gia, chống lại những áp lực do Mỹ dẫn đầu trong việc định giá lại tiền tệ, đối đầu với Nhật Bản về các đảo tranh chấp, hoặc mở rộng nền kinh tế của nó tới những quốc gia đang phát triển giàu tài nguyên.

Và đây chính xác là nơi vấn đề phát sinh. Ở một mức độ nhất định, nó có thể được xem như là một vấn đề về những nhận thức trái ngược nhau: người Trung Quốc và phương Tây chỉ đơn giản là xem cùng một bộ các vấn đề từ quan điểm quá khác biệt.

Tuy nhiên, ở mức độ sâu hơn, những căng thẳng ngày càng gia tăng giữa Trung Quốc và phương Tây bắt nguồn từ những xung đột mạnh mẽ hơn và dai dẳng hơn. Chỉ cần những xung đột như thế tiếp tục hình thành nên những định nghĩa của Trung Quốc về các lợi ích của họ và những phản ứng của phương Tây, thế giới có thể nhìn thấy những bất đồng lặp đi lặp lại hoặc thậm chí là những cuộc đối đầu gay gắt giữa Trung Quốc và các cường quốc phương Tây.

Xung đột quan trọng nhất-và rõ ràng nhất là sự chuyển đổi nhanh chóng cán cân quyền lực giữa phương Tây và Trung Quốc. Một hệ quả tất yếu của sự chuyển đổi này, mà đã gia tăng sức mạnh của Trung Quốc một cách nhanh chóng trong những điều kiện giới hạn, là cách giới tinh hoa của Trung Quốc nhận thấy lợi ích của họ và theo đuổi chúng.

Trước khi Trung Quốc có được khả năng hiện tại về kinh tế, ngoại giao và quân sự, một số nhà hiện thực chủ nghĩa ở phương Tây đã dự đoán rằng Trung Quốc sẽ hành động theo kiểu bá quyền một khi nó trở thành một cường quốc, bất chấp những lời hùng biện hoa mĩ của nó về “một sự phát triển hòa bình”. Chính sách đối ngoại gần đây của Trung Quốc dường như đã chứng minh cho dự báo này.

Ngoài ra, Bắc Kinh cũng đã trở nên tự tin và quyết đoán trong những năm gần đây vì một vài rào cản chính về việc thực hiện quyền lực của nó ở nước ngoài đã suy yếu hoặc biến mất. Các cuộc chiến tranh ở Iraq và Afghanistan đã làm tiêu hao rất nhiều năng lượng quân sự và ngoại giao của Mỹ nên Trung Quốc, hiện tại, ưa thích một bàn tay tự do hơn ở nước ngoài và có thể lên kế hoạch cho quyền lực của nó – chủ yếu là những tác động kinh tế và ngoại giao – tới những khu vực mà Mỹ đã bỏ quên sau ngày 11/9 (ví như như Mỹ Latinh, châu Phi và Đông Nam Á).

Ngay cả Đài Loan, một rào cản lâu năm đối với sức mạnh của Trung Quốc, hiện tại là một thách thức ít phương hại đến Bắc Kinh sau thất bại của các phong trào ủng hộ độc lập của Đảng Dân chủ Tiến bộ trong cuộc bầu cử tổng thống tháng 3 năm 2008. Thoát khỏi viễn cảnh kinh khủng của việc phải có một cuộc chiến tranh để ngăn chặn Đài Loan đạt được một sự công nhận hợp pháp về quyền độc lập, Trung Quốc giờ đây có thể triển khai những nguồn lực của nó để giải quyết các vấn đề quan trọng về lãnh thổ và chủ quyền như vùng biển Nam Trung Hoa (Biển Đông), việc đã bị trì hoãn khi Đài Loan chủ trì chương trình nghị sự.

Đối mặt với sự tái khẳng định của Trung Quốc về lợi ích của mình, sẽ rất hấp dẫn khi chỉ trích Bắc Kinh đã vi phạm chiến lược lớn của Đặng Tiểu Bình về việc “khiêm tốn và tạo dựng sức mạnh lặng lẽ”. Rõ ràng, Trung Quốc đã không còn giữ sự được khiêm tốn – mà trái lại, nó đang phô trước sức mạnh và vị thế mới có của mình.

Có hai giải thích cho việc từ bỏ của Bắc Kinh đối với chiến lược của Đặng Tiểu Bình. Trong nước, Đảng Cộng sản mong muốn cho người dân Trung Quốc thấy được uy tín và tầm ảnh hưởng quốc tế như là một nguồn lực chính trị hợp pháp (thực sự nó đã khá thành công trên mặt trận này). Đó là lý do tại sao Trung Quốc tổ chức Thế vận hội và Hội chợ Quốc tế.

Một lý do khác là Trung Quốc đơn giản có quá ít sự lựa chọn về cấu hình quốc tế của nó. Không giống như 30 năm trước, khi Đặng Tiểu Bình thiết lập chiến lược “khiêm tốn”, Trung Quốc ngày nay đã có sự hiện diện cũng như lợi ích trên toàn cầu – và phải bảo vệ chúng. Việc mở rộng sự hiện diện của nền kinh tế Trung Quốc trên khắp thế giới khiến cho các tranh chấp và xung đột với phương Tây trở nên không thể tránh khỏi. Vai trò của Trung Quốc ở châu Phi là một ví dụ. Hai thập kỷ trước đây bạn khó có thể tìm thấy một doanh nhân Trung Quốc ở đó. Ngày nay, bạn không thể tránh khỏi việc va phải họ.

Cuối cùng, nhận thức về sự quyết đoán của Trung Quốc có thể tạo ra một sự thay đổi thái độ của phương Tây đối với Trung Quốc. Khi Đảng Cộng sản Trung Quốc biết rằng phương Tây dân chủ có một chương trình nghị sự chính trị về các cam kết kinh tế với Trung Quốc, nó đã thay đổi hệ thống chính trị của mình. Nhưng ba thập kỉ cam kết kinh tế ấy đã không đem đến những lợi tức chính trị dự đoán. Thay vì trở thành một cường quốc dân chủ trong nội bộ và mở rộng hợp tác với nước ngoài, Trung Quốc bây giờ ngày càng xuất hiện như một thách thức không chỉ với ưu thế về kinh tế và quân sự của phương Tây mà còn thách thức cả những giá trị tự do cốt lõi của nó. Vì vậy, sự kiên nhẫn của phương Tây là có hạn và sự vỡ mộng về Bắc Kinh đang gia tăng. Trao tặng giải Nobel Hòa Bình cho một người bất đồng chính kiến với Trung Quốc và đang bị bắt giam là không thể tưởng tượng được cách đây vài năm. Ngày nay, điều đó được tán dương trên khắp phương Tây.

Vì vậy, nếu điều này là đúng thì nó có nghĩa là gì? Nó có nghĩa là chúng ta đang bước vào một giai đoạn kéo dài của những căng thẳng leo thang và những tranh chấp thường xuyên hơn giữa Trung Quốc và phương Tây – “một điều bình thường mới mẻ” trong địa chính trị.

Hà Nguyễn dịch từ The Diplomat

Filed under: Bang giao quốc tế Tagged: Bang giao quốc tế

Chuẩn mực sống thành thật

Posted: 20 Dec 2010 03:05 PM PST

Chào các bạn,

Những chuẩn mực đạo đức từ ngàn xưa cho đến ngày nay vẫn còn là chuẩn mực đạo đức, và vẫn được con người tôn trọng mạnh mẽ, và vẫn là chuẩn mực sống hàng ngày cũng như là nền tảng cho mọi hệ thống luật pháp và luân lý của mọi quốc gia.

Trong ba đức tính chúng ta nói đến thường xuyên trên Đọt Chuối Non—khiêm tốn, nhân ái và thành thật—thì khiêm tốn và nhân ái thường là tiêu chuẩn trần, tức là tiêu chuẩn của các việc nên làm, và không có giới hạn. Tức là nếu bạn không khiêm tốn và không nhân ái, sống rất kiêu căng và ích kỷ, thì cũng chẳng tội vạ gì. Chỉ là sẽ có lúc cực thân bạn, và rất cô đơn, thiếu thốn tình yêu và chia sẻ của mọi người khác.

Nhưng thành thật là tiêu chuẩn nền, mức tối thiểu của cách sống con người, bạn không thể xuống thấp hơn—nói dối để quỵt tiền thiên hạ là hình tội; nói dối để thụt két nhà nước là hình tội; nói dối cáo bệnh để nằm nhà có thể làm bạn mất việc nếu sự thật bị phanh phui; thầy nói dối với học trò trong lớp có thể bị mất việc; linh mục nói dối với giáo dân có thể bị kỷ luật… Thành thật là qui luật bắt buộc của đời sống trong xã hội. Ta không thể sống dối trá và nói rằng như vậy cũng chẳng tội vạ gì.

Không những trong các quan hệ hàng ngày mà trong thương mãi và các hoạt động xã hội khác, thành thật là điều bắt buộc—quảng cáo dối là một hình tội, dối trá với khách hàng để bán hàng là một hình tội, giả làm ni cô để đi quyên tiền bỏ túi là một hình tội, nhà Chùa quyên tiền giúp nạn nhân bão lụt nhưng dùng tiền vào một việc khác là một hình tội…

Thành thật đã được làm nền tảng cho các bộ luật thành văn hay truyền khẩu của võ sĩ đạo và thể thao, trong đó thành thật với đối thủ là điều kiện đòi hỏi cho danh dự của người võ sĩ đạo hay vận động viên. Quân tử không đâm người sau lưng, không hứa dối kể cả hứa dối với người đối địch.

Thành thật còn là nền tảng của nghĩa khí quân tử. Quan Vũ và Tào Tháo là hai bên đối nghịch, nhưng Quan Vũ vì trọng nghĩa Tào Tháo đã tốt với mình khi mình là tù của Tào tháo, cho nên tha mạng cho Tào Tháo khi Tào Tháo thua trận Xích Bích bỏ chạy và Quan Vũ được lệnh chận bắt tào tháo ở lộ Hoa Dung. Người quân tử sống bằng thành thật và công bằng, không phải cứ đối địch là xỏ lá với nhau. Đó là luật sống. Luật sư trong tòa cũng vậy, thành thật, ngay thẳng và tương kính là đòi hỏi đạo đức nghề nghiệp.

Nhưng ngày nay, rất nhiều "người lớn" trong chúng ta khơi khơi nói chuyện nơi công cộng theo kiểu sống xỏ lá là cách sống hiện đại. Trong một cuộc nói chuyện riêng với mình qua email, một người bạn của mình vừa viết:

Các bạn, bình luận gia như thế là vừa dốt, vừa thiếu đạo đức, vừa vô trách nhiệm vì truyền bá cách sống thiếu đạo đức, không đúng, và không hiệu quả cho mọi người, nhất là các thanh thiếu niên nhỏ tuổi chưa có kinh nghiệm sống. Nếu các bố mẹ và các nhà giáo dục không đòi công ty truyền hình sa thải người bình luận như thế, có nghĩa là chúng ta, như một xã hội, không biết cái gì là hại cái gì là lợi cho con cái chúng ta.

Rất tiếc là chúng ta có những người nói chuyện thiếu đạo đức và thiếu tư cách như thể thường xuyên trên các hệ thống truyền thông công cộng, như là một chuyện đúng, chuyện hiển nhiên, chuyện nên làm…

Thế thì quốc gia chúng ta không có nhiều trộm cướp, tham nhũng, thụt két, và áp bức sao được!

Chúc các bạn một ngày thành thật.

Mến,
Hoành
© copyright 2010
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Filed under: Trà Đàm Tagged: trà đàm

Về Tháp Phước Duyên của Chùa Linh Mụ

Posted: 20 Dec 2010 03:04 PM PST

Nguyễn Hữu Vinh biên soạn

Chùa Linh Mụ gắn liền với Huế như hai mà một. Ngôi chùa như là máu thịt của Huế, là biểu trưng của Huế, là hồn của Huế, là là Huế. Ngôi chùa trầm nhiên, tự tại trong lòng người dân Huế, tự nhiên như cơm ăn áo mặc. Cho nên đôi lúc, người dân Huế đã quên, đã nhớ ngôi chùa như chuyện thường ngày tưởng như không có một chút gì xao động trong cõi lòng. Nhưng trong tiềm thức, ngôi chùa vẫn đã và đang sống âm thầm, mãnh liệt, là nguồn năng lực cho mỗi con tim khi mỗi người con Huế trở về với Huế trong cuộc sống thường ngày, hay trở về với Huế trong tâm tưởng của những người con Huế xa nhà. Tôi là một trong những kẻ đã quên, đã nhớ ngôi chùa, bình thường như đã quên, đã nhớ chuyện ăn cơm, uống nước. Huế và chùa Linh Mụ đã cho tôi quá nhiều, tôi làm sao quên được. Tôi may mắn được sinh ra và lớn lên dưới bóng tháp của ngôi chùa ngày ngày êm ả soi mình xuống dòng sông thơ mộng đó. Và đã trưởng thành trong xóm làng bên ngôi chùa thân yêu này. Tôi ngày ngày ngẩn đầu nhìn bóng tháp, đêm đêm nghe tiếng chuông vọng lại. Đối với tôi, chùa là nhà, là vườn, là hơi thở, là những gì thân yêu nhất của tôi. Do vậy, chùa Linh Mụ trong tiềm thức của tôi là một cái gì không thể thiếu và tự nhiên. Nếu nói, tôi đã quên ngôi chùa thì cũng như tôi đã quên rằng tôi đã hít thở không khí, thì chuyện quên nhớ này cũng đáng được thứ lỗi lắm thay!

Hôm nay, trời lại vào xuân, một luồng gió xuân nhè nhẹ đưa hồn tôi bay bổng, về lại quê xưa, về thăm ngôi chùa thân yêu ngày cũ, chùa Linh Mụ, nơi có tháp bảy tầng đó. Tôi về để thăm lại chùa của tôi, và nhất là để tìm thấy lại cho rõ hơn cái tháp của chùa Linh Mụ, cái bóng tháp là bạn, là tình đã nuôi nấng tôi lớn lên cho tới lúc thành người.

Chùa Linh Mụ có hai đặc điểm biểu trưng của thơ, của mộng, của Huế, một là tiếng chuông chùa, hai là bóng tháp. Huế nổi tiếng, một phần nhờ hai đặc điểm này. Có phải vì tiếng chuông chùa ngân nga trong đêm dễ gây cho lòng người những nguồn xúc cảm chăng? Cũng giống như tiếng chuông chùa Hàn Sơn đã đi vào lịch sử cũng bởi vì tiếng chuông mầu nhiệm trong thơ Trương Kế:

Cô Tô thành ngoại Hàn sơn tự
Dạ bán chung thanh đáo khách thuyền

Tiếng chuông chùa Linh Mụ cũng vậy, đã có biết bao nhiêu thơ văn ca tụng. Tôi lấy làm bất bình cho cái tháp chùa vĩ đại của tôi lắm. Nếu chùa Linh Mụ không có cái tháp bảy tầng này thì chùa Linh Mụ đâu còn đúng là chùa Linh Mụ phải không? Tôi yêu bóng tháp nghiêng mình soi xuống dòng sông lờ lững, tôi yêu cái vẻ bí mật của những gì có bên trong lòng tháp. Tôi yêu những ngày hội hoa đăng, rợp trời bóng cờ, bóng sáng của đèn, của điện kết lên bên ngoài viền của tháp chùa trong những ngày lễ Phật đản của những năm xửa xừa xưa. Thuở còn bé, vào những ngày lễ Phật đản, chùa thường hay treo cờ, kết đèn bên tháp, rực rỡ và đẹp đẽ vô cùng. Tôi thường được dẫn lên chùa, nhón chân lên mới ngồi được trên vành rào gạch gần bên cổng chùa, lòng lâng lâng vui sướng vì được đi xem hội hoa đăng, ngẩn cổ nhìn lên đỉnh tháp nhìn cờ, đèn rực rỡ, thấy chú điệu nhô đầu ra từ chiếc cửa bé xíu trên tầng cao nhất của tháp mà thấy khiếp đảm dùm cho chú ấy. Bóng tháp lúc ấy đối với tôi cao vời vợi, lại còn cao hơn khi xoay đầu nhìn ra phía sau lưng, thấy mình ngồi lắc lẻo trên cao mà phía dưới là dòng sông. Hú hồn, nỗi sợ hãi ngồi trên cao đó đã là một trong những ký ức không thể quên của tôi về cái tháp của chùa Linh Mụ. Lớn lên, mối tình đầu đời nho nhỏ, đơn phương cũng có bóng dáng của tháp chùa làm chứng. Không những với tấm ảnh nay đã hoen màu trong đó có hình người thân thương và bóng dáng chiếc tháp cao vời vợi đó, mà còn có trong tâm thức của tôi hình bóng chiếc tháp cứ sừng sững trước mắt mỗi khi hoàng hôn xuống, đạp xe đạp lẩn thẩn …qua ngõ nhà em… để… đêm đêm ngửi mùi hương, mùi hoa sứ nhà nàng. Tháp chùa đã làm chứng cho mối tình đầu đời của tôi dù không thành, mà thành sao được, tình đơn phương mà! Tôi bất bình lắm cho cái tháp thân yêu của tôi vì các văn nhân thi sĩ cứ thi đua nhau ca tụng mãi tiếng chuông chùa mầu nhiệm. Thì ai cũng biết tiếng chuông chùa mầu nhiệm nhiều rồi, nhưng còn bóng tháp thân yêu của tôi thì sao? Cũng may, có câu ca dao nói về Huế chỉ nhắc tới cái tháp mà không…ngó ngàng gì tới tiếng chuông chùa làm cho tôi vơi bớt đi một ít nỗi bất bình, bớt đi một chút ghen tức với tiếng chuông chùa!

Đất Thừa Thiên trai hiền gái lịch
Non xanh nước biếc, điện ngọc đền rồng
Tháp bảy tầng, Thánh miếu, chùa Ông
Chuông khua Diệu Đế, trống rung Tam Toà

Thì ít nhất cũng còn có người công bằng chứ. Cái tháp thân yêu của tôi hiền hòa, âm thầm và vị tha, dù ai quên đi, không ngó ngàng gì, nhưng cái tháp ấy vĩ đại lắm, nhân từ lắm, vẫn ngày ngày soi mình bóng nước sông Hương, không tranh đua, không đòi hỏi, không ồn ào, mà nhẫn nại, mà nhường nhịn để cho chùa Linh Mụ là chùa Linh Mụ của Huế.

Hôm nay tôi “bay bổng” về quê, thăm lại cái tháp thân thương xưa. Tôi phải đi tìm nguồn cội của chiếc tháp kia cho phỉ lòng, để nói cho rõ cho những ai đã khắc nghiệt phê bình cái tháp này bí mật và vô tình. Cái tháp chùa Linh Mụ đâu có vô tình, mà nó đã và đang rất là mãnh liệt nói lên tiếng nói của nó, tiếng nói của tịch mịch, tiếng nói của sức sống, tiếng nói của hòa đồng, tiếng nói của hy sinh để làm đẹp cho cuộc đời. Khi tôi sinh ra đời thì cái tháp đã sừng sững soi mình bên giòng Hương suốt hơn một thế kỷ rồi. Đâu chúng ta thử tìm lại gốc tích của cái tháp cao vời vợi này của tôi. Nào mời các anh, các chị, các chú, các thím, các bác, các ôn, các mệ, các dì, các cậu, các em, các con, các cháu, chúng ta đến nơi có các cái bia kia. Có cái bia đứng trước cổng sau tháp trơ gan cùng tuế nguyệt, có cái bia được duyên may, chân đạp con rùa, đầu đội cái nóc đình. Đến nơi này, chúng ta lật lại trang sách xưa, xem lại gốc tích của quần thể chùa Linh Mụ mà các tiền nhân, cha ông ta khi xưa đã tạo dựng nên cho chúng ta hôm nay thừa hưởng.

Văn bia đã viết rõ từ đầu (1): “Chúa dựng chùa Thiên Mụ, Chúa Nguyễn Phúc Chu kế truyền chính tông phái Động Thượng đời thứ 30, pháp danh Hưng Long, hiệu Thiên Túng đạo nhân ghi văn bia và dựng bia bền vững ở chùa Thiên Mụ xứ Thuận Hoá” [1]. À, thì ra đây là một trong những ngôi chùa rất xưa của Huế, vốn có tên là Thiên Mụ. Tính từ năm 1846 là năm vua Thiệu Trị dựng bia (8) trùng tu chùa, "xây vào ngày tốt lành tháng 4 năm Thiệu Trị thứ 6 (1846)” [2] thì chùa đã hiện hữu được 245 năm rồi [3] . Như vậy, tính lại từ sử liệu trên đây thì chùa Thiên Mụ rõ ràng đã có từ năm 1601, và có thể đã hiện hữu từ lâu hơn nữa. “Bấy giờ vào năm Tân Sửu (1601), xây chùa Thiên Mụ tại núi này để biểu trưng cho linh địa, là nơi định cư lâu dài của Chúa (Nguyễn Hoàng)” [4].

Năm 1601 là thời điểm chính xác chùa Thiên Mụ được nhiều người biết đến, nhưng thật ra còn có một sử liệu xưa hơn nói về chùa Thiên Mụ. Trong sách Ô Châu Cận Lục do Tiến sĩ Dương Văn An nhuận bút vào năm Quý Sữu (1553) [5] ghi lại chùa Thiên Mụ như sau: “Chùa Thiên Mụ, Chùa ở phía nam xã Hà Khê, thuộc huyện Kim Trà (Tác Giả: nay thuộc làng Xuân Hoà, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên), nóc sát đỉnh núi, chân gối dòng sông, cách xa trần thế, gần sát bên trời. Khách có tản bộ lên chơi thì tự nhiên phát thiện tâm, tiêu tan niền tục. Thật là cảnh trí nơi tiên Phật” (10) [6].

Như vậy chùa Thiên Mụ xuất hiện đã rất lâu trước khi Nguyễn Hoàng tìm ra, sau khi vào nam lập nghiệp xây dựng sự nghiệp chúa Nguyễn đàng trong. Chùa có tên chính thức là Thiên Mụ, nhưng người Huế bây giờ vẫn thường dùng tên Linh Mụ để gọi chùa Thiên Mụ. Lý do là vua Tự Đức vua không có con, cho là tại trời nên có dụ kiêng dùng chữ Thiên (Tự Đức thứ 15, năm 1862). Nhân đó bộ Lễ mới đổi Thiên Mụ thành Linh Mụ. Bảy năm sau (Tự Đức thứ 22) vua thấy chẳng có linh ứng gì, nên cho dùng lại chữ Thiên như cũ (2). Nhưng tấm biển "Linh Mụ Tự" ở trước cổng tam quan chùa thì vẫn còn và dân Huế vẫn dùng tên Linh Mụ thay cho Thiên Mụ.

Sau năm 1613 và nhất là sau khi Đào Duy Từ xây xong luỹ thầy thì mọi liên hệ với xứ đàng ngoài sông Gianh bị cắt đứt. Nho giáo suy đồi không cứu nổi nhà Lê, Phật giáo trở thành nhu cầu mới cho xứ đàng trong. Việc giao lưu với đàng ngoài bị gián đoạn nên việc phục hưng Phật giáo gặp nhiều khó khăn. Nhờ vậy các chúa đàng trong gặp dễ dàng hơn trong việc tiếp đón các cao tăng từ phía nam ra, hay từ Trung Quốc sang (3). Chúa Nguyễn Phúc Chu sau khi nối nghiệp, cũng lo chấn chỉnh đạo Phật. Vì trọng thầy, mộ đạo nên đã ra công tu tạo lại chùa Thiên Mụ, dựng bia, đúc chuông và mời thầy học đạo, nên chùa Thiên Mụ trở thành ngôi chùa danh tiếng, chiếm địa vị quan trọng trong công việc chấn hưng và hoằng pháp đạo Phật. Đây là nơi được xem như là trung tâm lớn phát triển Phật giáo hệ thống Đại Thừa (Mahayana) (6) ở xứ đàng trong. Điều này được minh xác qua dòng văn bia nói rõ chúa Nguyễn Phúc Chu kế thừa chính tông phái Động Thượng đời thứ 30.

Động Thượng là một phái nhỏ, cuối cùng của dòng Tào Động do thiền sư Lương Giới (807-869) ở Động Sơn, Trung Quốc sáng lập (5). Tư tưởng giáo lý Phật giáo Đại Thừa cũng phô bày rõ ràng trong dòng văn bia (8): "Trong nhất niệm mà quán triệt thực hành được lục độ Ba La Mật (Paramit), tánh không sinh không diệt của nội tâm là đạo vậy” [7]. Câu văn bia này có nguồn gốc từ Bát Nhã Ba La Mật Đa Tâm Kinh, kinh căn bản nhất của hệ thống Phật giáo Đại Thừa: “Khi tiến sâu vào nguồn mạch của Tuệ Giác Vô Thượng (Trí Tuệ Bát Nhã (Prajna paramita), ngài Thức Tỉnh Bình Yên (Tự Tại) soi sáng như thật rằng tự tính của năm hợp thể (Ngũ Uẩn) đều là Không (Sunyata) liền thoát ly mọi khổ ách” (9) [8] (Thích Tâm Thiện, Sàigòn, 1998). Nhờ có các bia, chúng ta hôm nay có thể hiểu được tình hình Phật Giáo thời đó, cũng như biết rõ lai lịch tên chùa, diện mạo của chùa, năm dựng bia, năm đúc chuông …Chúa Nguyễn Phúc Chu mộ đạo nên đã mời các nhà sư từ Trung Quốc sang truyền đạo. Trong số đó, sư Thích Đại Sán đã trở thành thầy của chúa Nguyễn Phúc Chu. Chúa đã ghi tên sư vào bia (1) với những hàng chữ kính trọng như sau: “Nhớ lại năm xưa, mời được Đường đầu Đại Sư, tên là Đại Sán, hiệu là Thạch Liêm. Ngài là bậc thầy, nguyện lực thâm sâu, lòng thương rộng lớn, y báo, chánh báo vô biên, đạo thấu ba thừa, tu có tôn chỉ, như cây có gốc, nước có nguồn. Ngài được truyền tâm ấn ở đất Triết Tây (Trung Quốc)” [9], và "Thầy ta đã đi rồi, ta cứ mãi hoài thương nhớ vị cao tăng, đã từng chống gậy vượt qua núi non, quan ải, dùng thuyền chở đạo vượt biển, băng suối đi đến trời Nam, đem câu kinh kệ tuyệt diệu để ca tụng đạo mầu” [10].

Vào thời chúa Nguyễn Phúc Chu, chùa Thiên Mụ đã được tôn tạo nguy nga và rộng lớn, có nhiều cơ sở có chức năng khác nhau, phù hợp cho việc hoằng dương Phật pháp. Quần thể chùa Thiên Mụ sau khi được Chúa trùng tu đã có quy mô như bia đã ghi lại (1): “Từ ngoài cửa đi vào có điện Thiên Vương, điện Ngọc Hoàng, Đại Hùng bảo điện, nhà Thuyết Pháp, lầu Tàng Kinh, hai bên chùa thì có lầu chuông, lầu trống, điện Thập Vương, nhà uống trà, nhà ăn, Thiền đường, điện Đại Bi, điện Dược Sư, phòng thiền cho tăng lữ, tất cả cũng trên dưới mấy chục ngôi nhà. Thêm vườn Tỳ Da có phương trượng của sư trụ trì cũng có trên dưới mười mấy phòng, huy hoàng lộng lẫy, nhìn thấy ai cũng thích thú và kinh ngạc” [11]. Quá trình xây dựng chùa Thiên Mụ của chúa Nguyễn Phúc Chu kéo dài liền một khoảng thời gian mấy năm, đánh dấu bằng năm đúc chuông và năm dựng bia: “Nay Chúa hiền ra đời, mong duyên lành rộng đến khắp nơi, nên năm Canh Dần thứ 19 (1710) đúc chuông lớn, năm Giáp Ngọ (1714) thứ 23 trùng tu miếu, điện, công trình mất hơn một năm thì hoàn tất, năm Ất Mùi (1715) dựng bia ghi lại” [12].

Đa số vua chúa sau này đều hâm mộ Phật giáo Đại Thừa, nên nhiều chùa ở Huế đều thuộc hệ phái này. Nhưng chỉ có chùa Thiên Mụ hân hạnh được nhiều đời vua chúa chiếu cố, cho trùng tu hoặc xây cất thêm. Theo văn bia (8) của vua Thiệu Trị thì các đời vua trước như Gia Long và Minh Mạng cũng đã để ý đến việc trùng tu: “Năm Ất Hợi, Gia Long trùng tu, huy hoàng rực rỡ. Đời Minh Mạng cũng sửa sang lại thêm nguy nga tráng lệ” [13]. Nhưng quần thể kiến trúc của chùa Thiên Mụ thật sự là hoàn hảo thì phải đợi đến năm 1846, sau khi vua Thiệu Trị hoàn thành xây tháp Phước Duyên: ”Bèn thân hành đặt thể chế, phương thức xây cất, hạ lệnh cho Vũ Lâm Doanh Hữu Dực Thống Chế Hoàng Văn Hậu xây tháp, từ năm Thiệu Trị Giáp Thìn (1844) đến Ất Tỵ, khoảng gần hai năm thì xong” [14]. Theo các văn bia thì quy mô kiến trúc của chùa khá nguy nga và đồ sộ. Song vào đời Thành Thái, năm Giáp Thìn (1904), chùa bị một trận bão tàn phá nặng nề. Đến năm 1906, chùa lại được trùng tu, nhưng với quy mô hẹp như ngày nay (2). Cũng may là cái tháp thân yêu của tôi không bị sụp đổ!

Bàn thờ Phật bên trong tháp Phước Duyên

Trở lại tháp chùa yêu quý của tôi, tháp này là kiến trúc cuối và lớn nhất được ghi trong bia của vua Thiệu Trị. Chúng ta hãy đọc lại bia (8) về việc vua Thiệu Trị trùng tu và xây thêm ngọn tháp: "Nay quốc sự có phần nhàn hạ, đối nội, đối ngoại, trong ngoài tất cả đều bình yên, cho nên Trẫm cho xuất kho, xây tháp bảy tầng, mục đích làm cho tăng trưởng duyên lành, cho khắp nơi, mọi người được thấm nhuần ơn mưa móc” [15]. Vua Thiệu Trị đã đặt cho ngọn tháp một cái tên thật hay, thật là đầy phật tính “Phước Duyên”. À thì ra vậy, cái tháp âm thầm của tôi ơi, có mấy ai biết tên của tháp nhỉ: "Tháp cao vợi đó đặt tên là Phước Duyên, mục đích để làm phương tiện giác ngộ chúng sinh” [16]

Từ bé cho đến lớn, chùa Thiên Mụ là nơi vui đùa của tôi, nhưng chẳng có khi nào tôi thấy cánh cửa tháp mở ra, chứ đừng nói có được cái hân hạnh đi vào xem có gì trong lòng tháp. Lâu rồi thành quen, tháp chùa chỉ thiệt là tháp chùa khi nó phải im thin thít, cửa phải đóng im ỉm mới đúng. Nào bây giờ chúng ta đi xem cái tháp cao vời vợi của tôi cao bao nhiêu nhé. Theo bia của vua Thiệu Trị (8) thì tháp có chiều cao như sau: "Trên đỉnh núi, ngọn tháp đứng sừng sững cao vút lên trời xanh, dùng thước xưa đo được 87 thước, thước hiện nay thì tháp cao 5 trượng, 2 tấc” [17]. Theo sách “Ca dao xứ Huế” thì tháp cao vào khoảng 21m. Dầu sao đi nữa, thì tôi cũng phải đi vào lòng tháp du lịch một chuyến cho thỏa lòng. Thì đây, lòng tháp, nhìn dưới lên trên, ta sẽ thấy tháp xây theo hình xoắn ốc, có bảy tầng mỗi tầng thờ một vị Phật.

"Chiếu theo lệ xưa của đạo Phật thì:

Tầng một thờ đức Phật Quá Khứ Tỳ Bà Thi (Vipassi )

Tầng hai thờ đức Phật Thi Khí (Sikkhi )

Tầng ba thờ đức Phật Tỳ Xá Phù (Vessabhu)

Tầng bốn thờ đức Phật Câu Lưu Tôn (Kakusandha)

Tầng năm thờ đức Phật Câu Na Hàm (Konagamana)

Tầng sáu thờ đức Phật Ca Diếp (Kassapa)

Tầng bảy thờ đức Thích Ca Mâu Ni, Tây Phương Cực Lạc Pháp Vương.

Còn có tôn giả Ca Diếp và A Nan thờ bên cạnh” [18].

Ngoài ra, khi vua Thiệu Trị xây tháp Phước Duyên, vua còn xây thêm một cái đình ở ngay trước mặt tháp nhưng bây giờ chỉ còn lại cái nền mà thôi. Đó chính là nơi mọi người sau khi bước lên hết các cấp cổng chùa, ngẩn cổ đứng ngắm tháp Phước Duyên.

Xong rồi…Lần này tôi đã có được một lần “về” thăm chùa kỳ thú, tôi đã tìm lại được rõ ràng lai lịch cái tháp thân yêu của tôi. Nó vẫn bình dị, yên lành và mạnh khỏe lắm, dù thời gian cứ đi và đi mãi nhưng tháp chùa của tôi vẫn mãi mãi hiền hoà và nhân từ như ngày xưa vậy. Ngày mai, tôi sẽ tìm lại và lật ra tấm hình ngày cũ, mơ về cô hàng xóm ngày xưa. Dù thế nào đi nữa, tháp Phước Duyên là chứng nhân tình yêu đầu đời của tôi. Nhớ tháp là nhớ người, nhìn tháp mà nhớ ai, nhìn tháp là nhớ lại chuổi ngày…tình tôi dạo ấy là ngơ ngẩn nhìn... (Nguyễn Tất Nhiên), nhìn tháp mà nhớ lại ngày xưa, có lần đã lén nhìn cô hàng xóm đứng chụp hình dưới tàn cây hoa sứ bên cạnh cửa tháp. Thôi, chắc là phải lấy cửa tháp làm cánh cửa nhà, lấy hoa sứ làm hoa đào, âm thầm nhấm nháp bài thơ tình xưa lăng lắc của lão Thôi Hộ:

Ngày xưa bên cánh cửa này
Hoa đào sắc thắm hây hây má người
Nàng nay biền biệt phương trời
Hoa đào năm cũ còn cười gió xuân [19]

(Nguyễn Hữu Vinh dịch)

Tham khảo:

1. “Bia chùa Thiên Mụ của chúa Nguyễn Phúc Chu”, bản dịch của Nguyễn Hữu Vinh, 1994 do Thích Trí Tựu cung cấp.

2. “Ca dao xứ Huế”, Ưng Luận, Sở Văn Hóa Thông Tin Thừa Thiên xuất bản, 1991.

3. “Huế, vài nét cố đô”, Mai Ưng, nhà xuất bản Hội Nhà Văn Công Ty Quản lý Di Tích Huế, 1991

4. “Chữ Huý Việt nam qua các triều đại”, Ngô Đức Thọ, Nhà xuất bản văn hoá, Hà Nội, 1997.

5. “Phật học đại từ điển”, Phật Quang Văn Hóa Xuất Bản Xã, Taipei.

6. “A Brief Introduction to the History of Buddhism Development in Vietnam (in Chinese)” input by Ven. Giác Đông,

Webpage: http://www.buddhist-canon.com/VIET/index.html of Vietnamese Buddhist Reasearch Institute.

7. “Bát Nhã Ba La Mật Đa Tâm Kinh”, Chung Sĩ Phật, Đính Uyên Văn Hoá xuất bản, Taipei, 1997.

8. “Bia chùa Thiên Mụ của vua Thiệu Trị”, bản dịch của Nguyễn Hữu Vinh, 1994 do Thích Trí Tựu cung cấp.

9. “Bát Nhã Ba La Mật Đa Tâm Kinh bản dịch Việt, Anh, Pháp, Hán”, Bình An Sơn sưu tầm,

http://www.saigon.com/~anson/vbud/vbkin006.htm .

10. “Ô Châu Cận Lục”, Dương Văn An, nhà xuất bản Khoa Học Xã Hội, 1997.

11. “Đại Nam Nhất Thống Chí, quyển Kinh Sư”, Cao Xuân Dục, năm Duy Tân thứ 3, hội Nghiên Cứu Indochina, 1941, Tokyo.

[1] Ngự kiến Thiên Mụ Tự, Quốc chủ Nguyễn Phúc Chu tự Động Thượng chánh tông tam thập thế pháp danh Hưng Long hiệu Thiên Túng đạo nhân đỉnh kiến Thuận Hoá Thiên Mụ tự bi ký minh御建天姥寺國主阮福週嗣洞上正宗三十世法名興龍號天縱道人鼎建順化天姥寺碑記銘

[2] Thì Thiệu Trị lục niên tứ nguyệt cát nhật kiến時紹治六年四月吉日建

[3] Tự chi kiến duyệt lịch tư nhị bách tứ thập ngũ niên thánh tích danh lam kỳ lai thượng hĩ. 寺之建閲歷兹二百四十五年聖蹟名藍其來尙唉

[4] Thì Tân Sửu thập tứ niên nãi kiến Thiên Mụ tự vu thị sơn dĩ biểu phát tường định đỉnh chi phúc địa giả dã.

時辛丑十四年乃建天姥寺于是山以表𤼵祥定鼎之福地者吔

[5] Tiến sĩ Dương Văn An thi đỗ Tiến sĩ khoa Đinh Mùi, năm Vĩnh Định thứ nhất (1547), triều Mạc Phúc Nguyên.

[6] Thiên Mụ Tự, Kim Trà huyện, Hà Khê xã chi nam. Thượng cư sơn đỉnh, hạ chẩm giang lưu, siêu trần thế chi tam thiên, cận thiên biên chi chỉ xích, khách hữu tản bộ đăng lâm, bất tự tri kỳ phát thiện tâm, tiêu tục, quảng thành phương trượng chi cảnh trí dã. 天姥寺金茶縣河溪社之南上居山鼎下枕江流超塵世之三天近天邊之咫尺客有散步登臨不自知其發善心消俗廣誠方丈之景致也

[7] Nhất niệm trung năng hành lục Ba La Mật Đa tâm bất sinh diệt tức thị thường đạo 一念中能行六波羅蜜多心不生滅即是常道

[8] Quán Tự Tại Bồ Tát hành thâm Bát nhã Ba La Mật Đa thì, chiếu kiến ngũ uẩn giai không, độ nhất thiết khổ ách 觀自在菩薩行深般若波羅蜜多時照見五藴皆空度一切苦厄

[9] Kính ư tích tuế tằng diên đắc pháp đương đầu sư huý Đại Sán tự Thạch Liêm, nguyện cố hoằng thâm từ tâm mẫn thế y báo vô lượng đạo khải tam thừa tu hành chi hữu tông chỉ như thuỷ mộc chi hữu bổn nguyên, phát tích Triết Tây, truyền tâm thiên giới 敬於昔歲曾延得法堂頭師諱大汕字石濂願固弘深慈心憫世依報無量道啓三乘修行之有宗旨如水木之有本源發跡浙西傳心天界

[10] Ngô sư dĩ thệ phục vọng cao tăng phi trượng tích nhi quá ải sơn giá từ hàng nhi phiếm Việt hải đồng tuyên diệu kệ trợ tán tông phong 吾師已逝復望高僧飛杖錫而過隘山駕慈航而泛越海同宣妙偈助贊宗風

[11] Do sơn môn nhi Thiên Vương điện Ngọc Hoàng điện Đại Hùng bảo điện Thuyết pháp đường Tàng kinh lâu lưỡng bàng tắc chung cổ lâu Thập vương điện Vân thuỷ đường Tri Vị đường Thiền đường Đại bi điện Dược sư điện Tăng liêu thiền thất bất hạ sổ thập sở nhi hậu Tỳ Da viên nội phương trượng đẳng xứ hựu bất hạ sổ thập sở giai kim bích huy hoàng quan chi giả lệnh nhân di thần kinh mục 由山門而天王殿玉皇殿大雄寶殿説法堂藏經樓兩旁則鍾鼓樓十王殿水雲堂知味堂禪堂大悲殿藥師殿僧寮禪舍不下數十所而後毘耶園内方丈等處又不下數十所皆金碧輝煌觀之怡神驚目

[12] Thánh minh thế xuất quảng bị thiện duyên Canh Dần thập cửu niên trù đại hồng chung Giáp Ngọ trấp tam niên trùng tu phạn vũ duyệt nhất niên nhi lạc thành Ất Mùi thụ bi thuỳ thị 聖明世出廣被善緣庚寅十九年鑄大洪鐘甲午廿年重修梵宇閲一年而落成乙未樹碑垂示

[13] Gia Long Kỷ Hợi tái trùng khôi kim bích tăng huy Minh Mạng niên lai phục chỉnh lý đan khâu dũ tráng 嘉隆己亥再重恢金壁增輝明命年來復整理丹邱愈壯

[14] Nãi thân định thể chế, mệnh Vũ Lâm Doanh Hữu Dực Thống Chế Hoàng văn Hậu đổng tu tạo kiến ư Thiệu Trị Giáp Thìn đãi vu Ất Tỵ duyệt lưỡng tải nhi cáo thành 迺親定體制命羽林營右翼統制黃文厚董修造建於紹治甲辰迨于乙巳閲兩載而告成

[15] Kim quốc gia nhàn hạ chi thì chánh trung ngoại sổ ninh chi tế liêu chi quốc thảng trúc thất cấp chi phù đồ siển phát thiện duyên bố vạn phương chi nhân trạch 今國家閒暇之時正中外數寧之際聊之國帑築七級之浮圖闡發善緣布萬方之仁澤

[16] Lăng tiêu bảo tháp danh chi vi Phước Duyên quảng thôi giác ngộ quần sinh 凌霄寶塔名之為福緣廣推覺悟群生

[17] Khởi tự sơn điên súc không nhi thượng cao dĩ cổ xích độ đắc bát thập thất xích hữu linh dĩ kim xích độ thành ngũ trượng tam xích nhị thốn 起自山巔矗空而上高以古尺度得八十七尺有零以今尺度成五丈三尺二寸

[18] Chiếu y Thích điển phụng cổ Phật dĩ lai, kỳ đệ nhất Quá khứ Tỳ Bà Thi Phật, đệ nhị Thi Khí Phật, đệ tam Tỳ Xá Phù Phật, đệ tứ Câu Lưu Tôn Phật, đệ ngũ Câu Na Hàm Mâu Ni Phật, đệ lục Ca Diếp Phật, đệ thất Trung Thiên Điều Ngự Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Văn Phật Tây Phương Cực Lạc Pháp Vương, bồi chi hữu A Nan Ca Diếp tôn giả. 照依釋典奉古佛以來其第一過去毘婆尸佛第二尸棄佛第三毘舍浮佛第四拘留孫佛第五拘那含牟尼佛第六迦葉佛第七中天調御本師釋迦牟尼文佛西方極樂法王陪之有阿難迦葉尊者

[19] Khứ niên kim nhật thử môn trung

Nhân diện đào hoa tương ánh hồng

Nhân diện bất tri hà xứ khứ

Đào hoa y cựu tiếu đông phong

去年今日此門中

人面桃花相映紅

人面不知何處去

桃花依舊笑東風

Filed under: Nước Việt Mến Yêu, Văn Hóa Tagged: Nước Việt Mến Yêu, Văn Hóa

Cận cảnh lớp học ‘siêu nhân’

Posted: 20 Dec 2010 03:03 PM PST

Trong tích tắc, người đàn ông nặng 60kg bị nhấc bổng bởi ngón tay trỏ của 4 thành viên trong lớp học "siêu nhân", tảng đá 45kg cũng được hút chặt vào cơ thể thầy giáo.

Đã từ lâu lớp cảm xạ học ở Cung văn hóa thể thao thanh niên Hải Phòng là nơi thu hút đông đảo những học viên tham gia, phần lớn họ tới đây học vì mục đích giảm stress, rèn luyện để nâng cao sức khoẻ đẩy lùi bệnh tật.

Sau khi được hướng dẫn luyện tập nâng khí , những cảm xạ viên được thực hành một trò chơi: dùng 2 ngón tay trỏ để cùng nhấc bổng một người nặng 60kg. Mục đích của quá trình nâng khí là kích thích, khơi mở các nguồn năng lượng trên cơ thể… giúp con người kiểm soát năng lượng, gia tăng sức mạnh tinh thần.

Khả năng hút đồ vật luôn tiềm ẩn trong mỗi con người, ai cũng có thể hút đồ vật nếu được hướng dẫn và tập luyện đúng cách

Với những người có quá trình luyện tập cảm xạ lâu dài và kiên trì như anh Tạ Quang Thanh (giám đốc cung văn hoá thể thao thanh niên thành phố Hải Phòng kiêm giảng viên trong lớp học cảm xạ) thì khả năng đó được phát triển một cách vượt trội. Cơ thể có thể hút được mọi đồ vật, từ kim loại…

…. đến các vật như tấm gỗ ván ép, nhẵn bóng…

Tảng đá nặng 45kg được nhấc lên.

Các học viên được thực hành với những con lắc bằng đũa…

Con lắc đồng hồ (con lắc trong cảm xạ nó có ứng dụng trong việc cảm xạ đồ vật, hướng đất tốt, tìm mạch nước ngầm, tìm tài nguyên…)

Các học viên cho rằng, việc luyện tập này rất có ích vì nó làm cho tinh thần được thư giãn, sảng khoái và dường như mọi mệt mỏi của cuộc sống thường ngày đều tiêu tan.

Theo Bác sỹ Dư Quang Châu, chủ nhiệm Chủ nhiệm Bộ môn Năng lượng Cảm xạ thuộc Liên hiệp Khoa học công nghệ và tin học ứng dụng thì Cảm xạ là khả năng nhạy cảm của con người đối với các tia bức xạ từ các vật thể phát ra, bất kỳ vật thể nào, dù là sinh vật, thực vật hay khoáng vật cũng đều phát ra bức xạ. Các bức xạ lan truyền theo đủ mọi hướng trong không gian, chúng đi xuyên qua mọi vật và tác động đến nhà cảm xạ. Đây là nguồn thông tin mà nhà cảm xạ phải phân tích để nhận biết. Khi đó, phản ứng cơ thể của nhà cảm xạ sẽ được truyền sang các dụng cụ cảm xạ như con lắc, đũa và chúng khuếch đại những phản ứng đó thành các loại chuyển động có hình dạng khác nhau.
Theo quan niệm phương Đông, con người được tạo ra bởi sự hòa hợp âm dương. Đông y điều trị bệnh cũng lấy cân bằng âm dương làm trọng. Khi cân bằng rồi thì bệnh tự lui. Đó là cách điều trị từ gốc. Cảm xạ học tìm cách để con người đi vào trạng thái rung động thư giãn, từ đó kích thích cơ thể tự cân bằng. Nó chỉ giải quyết những bệnh đơn giản như trầm cảm, rối loạn thần kinh thực vật. Cảm xạ học còn như một liệu pháp dưỡng sinh. nâng cao sức khỏe và giảm stress.

Bá Đô

Filed under: Văn Hóa Tagged: Văn Hóa

Thế nào là đại học hàng đầu thế giới?

Posted: 20 Dec 2010 03:02 PM PST

(Kỳ 1) Sứ mệnh của trường đại học

Dương Phúc Gia
(Hiệu trưởng trường ĐH Nottingham Anh Quốc)

GS Dương Phúc Gia.

Những năm gần đây, GS Dương Phúc Gia, người Trung Quốc đầu tiên nhậm chức hiệu trưởng một trường ĐH nổi tiếng Anh Quốc (ĐH Nottingham), đã nhiều lần thẳng thắn phát biểu về sự yếu kém của giáo dục đại học Trung Quốc, được lãnh đạo nhà nước và giới chuyên môn rất quan tâm.
Dưới đây là phần lược dịch bài viết "Sứ mệnh và nội hàm văn hoá của trường đại học" của Dương Phúc Gia, đăng trên Thời báo Học tập số ra ngày 27/8/2007.

Bài này gồm 5 phần: – Sứ mệnh của trường ĐH; – Nội hàm văn hóa ĐH; – Gợi ý từ ĐH hàng đầu; – ĐH hàng đầu coi trọng những sinh viên như thế nào; – Trách nhiệm của sinh viên. Các phần ghi trong dấu ngoặc vuông là của người dịch.

I. SỨ MỆNH CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC

1. Sứ mệnh của trường đại học là gì?

ĐH Yale thuộc nhóm ĐH đứng đầu thế giới, liên tục mấy năm liền xếp thứ 3 trong bảng xếp hạng ĐH Mỹ, chỉ sau ĐH Princeton và ĐH Harvard. ĐH Yale thành lập năm 1701, hiện nay có 11.483 học viên, trong đó có 5.316 sinh viên (ở Học viện Yale) và 2.522 nghiên cứu sinh, 3.552 sinh viên các học viện chuyên ngành (ở 11 học viện, như Học viện Y khoa, Học viện Luật, Học viện Nhạc, v.v… đều tuyển người đã tốt nghiệp ĐH).

Sứ mệnh của ĐH Yale là gì? Điều đó đã được xác định ngay từ khi sáng lập trường, đó là: Đào tạo thủ lĩnh cho nhà nước và thế giới.

ĐH Yale là nơi đào tạo 5-6 Tổng thống Mỹ (Bush cha và con, Clinton …). Cho tới nay Yale đã đào tạo được 530 nghị sĩ quốc hội Mỹ, còn đào tạo cả Tổng thống cho Mexico và Đức, Thủ tướng cho Hàn Quốc, Bộ trưởng Ngoại giao cho Nhật Bản v.v…. Rất nhiều hiệu trưởng xuất sắc của các ĐH hàng đầu thế giới từng tốt nghiệp tại đây.

Về sau ĐH Yale còn đưa ra các sứ mệnh cơ bản của trường: Bảo vệ, truyền thụ, đẩy mạnh và làm phong phú tri thức và văn hoá.

Thoạt xem có thể có cảm giác tựa như các sứ mệnh đó chỉ là một đống từ ngữ, nhưng suy ngẫm kỹ sẽ có thể hiểu, nếu sứ mệnh chỉ có "truyền thụ tri thức" thì điều đó đều thích hợp với ngót 4000 ĐH Mỹ; nếu thêm "đẩy mạnh và làm phong phú" thì chỉ 3% số trường ĐH có thể đảm đương được nhiệm vụ đó; nếu lại thêm "văn hoá" nữa thì chỉ còn 1%; còn nếu thêm "bảo vệ tri thức và văn hoá" thì e rằng chưa tới 3 phần nghìn.

ĐH Yale có thư viện sách quý hiếm tốt nhất thế giới chính là để gánh vác sứ mệnh đó. Chẳng hạn chỉ ở đây mới có một số sách hoặc tư liệu độc bản trên thế giới.

Tóm lại, sứ mệnh của trường ĐH phải có tính đặc thù, tính khác biệt. Nếu sứ mệnh của ĐH này lại có thể dùng cho bất cứ ĐH nào khác thì cách diễn tả sứ mệnh đó sẽ không xác đáng lắm..

Học viên Công nghệ California [California Institute of Technology, viết tắt Caltech hoặc CIT] là một học viện đơn nhất, nhưng nó nghiên cứu những vấn đề KHKT cơ bản có tính thách thức nhất trong sự giao thoa của các khoa học. Nó đào tạo một loạt sinh viên kiệt xuất trở thành những thành viên có tính sáng tạo trong xã hội. Ở đây tuy không đề cập tới văn hoá ĐH, nhưng không có nghĩa là Caltech không có văn hoá, chỉ có điều nó chú trọng tới cái khác.

Caltech không được gọi là ĐH mà gọi là Học viện [institute], quy mô rất nhỏ. Năm 2005 toàn trường có 386 giáo viên và nghiên cứu viên, 2.172 sinh viên và nghiên cứu sinh. Khi mới thành lập trường này, Hội đồng Quản trị nhà trường đã quy định: "Dù ai làm hiệu trưởng cũng không được mở rộng quy mô nhà trường". Caltech có sứ mệnh "Kết hợp giảng dạy và nghiên cứu khoa học để mở rộng tri thức nhân loại và đem lại hạnh phúc cho xã hội".

Chính là dưới ảnh hưởng của nội hàm văn hoá như thế mà tại Caltech xuất hiện 32 giải Nobel, 31 chủ nhân giải Nobel, có đóng góp lớn làm phong phú kho tàng tri thức của loài người. Ngoài 32 giải Nobel, còn có nhiều cựu sinh viên kiệt xuất, trong đó có Chu Bồi Nguyên, nhà nguyên lão vật lý học của Trung Quốc (tiến sĩ Caltech năm 1928), Triệu Trung Nghiêu người đặt nền móng ngành vật lý hạt nhân Trung Quốc (tiến sĩ Caltech 1930), Đàm Gia Trinh người đặt nền móng di truyền học Trung Quốc (tiến sĩ Caltech 1936), Tiền Học Sâm nhà khoa học nổi tiếng Trung Quốc (tiến sĩ Caltech 1939) [cha đẻ tên lửa Trung Quốc]. Tất cả các vị đại sư đó đã đặt nền móng cho địa vị của Caltech trên thế giới. Trên 3 lĩnh vực hàng không-vũ trụ, khoa học sự sống và vật lý, Caltech là hàng đầu của hàng đầu thế giới. Trường nhỏ mà học vấn lớn, thật là đặc sắc!

2. Các yếu tố cơ bản để hoàn thành sứ mệnh của trường đại học.

Ngay từ năm 1931, ông Mai Di Kỳ hiệu trưởng ĐH Thanh Hoa từng nói "Một trường ĐH sở dĩ gọi là ĐH, tất cả là ở chỗ trường ấy có giáo sư giỏi hay không."

Ông nói câu này vào thời điểm ĐH Thanh Hoa vừa cơ bản xây dựng xong, nhà trường bắt đầu đặt trọng điểm vào việc thu hút các đại sư chứ không quá chú ý tới việc xây dựng trường sở.

Thực ra một trường ĐH chỉ có trường sở to và đại sư thì chưa đủ. Cá nhân tôi cho rằng còn phải có "đại ái [tình yêu lớn]".

Từ bài viết của chủ nhân giải Nobel James Tobin [Nobel kinh tế 1981], ông Richard C. Levin hiệu trưởng ĐH Yale dẫn ra mấy yếu tố cơ bản để thực hiện sứ mệnh của ĐH như sau: Thứ nhất, phải có tài sản hữu hình (tangible assets); thứ hai, phải có tài nguyên con người (human resources); thứ ba, phải có nội hàm văn hoá (internal culture).

Tài sản hữu hình không chỉ gồm có trường sở mà còn có thiết bị, thư viện. Cũng vậy, tài nguyên con người cũng không chỉ có đại sư mà còn có sinh viên và nhân viên quản lý. Một ĐH không có sinh viên giỏi thì không thể trở thành ĐH hàng đầu được.

3. Trường ĐH sứ mệnh không rõ ràng, không có đặc sắc thì sẽ không có triển vọng

ĐH Princeton 7 năm liền xếp hạng ĐH thứ nhất ở Mỹ. ĐH Harvard 3 năm qua cũng đồng xếp hạng thứ nhất nhưng lần gần đây lại tụt xuống thứ hai, nguyên nhân do Princeton có hai chỉ tiêu vượt trên Harvard. Thứ nhất, số lượng lớp nhỏ dưới 50 sinh nhiều hơn; thứ hai, số lượng cựu sinh viên đền ơn nhà trường nhiều hơn Harvard (không chỉ là tiền, mà nhiều hơn, là sự cảm ơn).

Có người cho rằng ĐH hàng đầu thì phải có số lượng nghiên cứu sinh nhiều hơn sinh viên, nhất định phải có học viện y khoa, nhất thiết phải là ĐH có tính tổng hợp. Nói như vậy không thích hợp với ĐH Princeton – trường này hiện chỉ có 6.677 học sinh, trong đó 4.678 sinh viên, 1999 nghiên cứu sinh. Năm 2006, ĐH Princeton chỉ trao tặng có 277 học vị tiến sĩ, 151 học vị thạc sĩ cuối cùng (không học tiếp); tỷ lệ học sinh với giáo viên (chế độ cả ngày) là 5:1; trường này không có học viện y khoa cũng như học viện luật và học viện quản trị kinh doanh (hiện nay ở Trung Quốc các ĐH hàng đầu hầu như đều có học viện quản trị kinh doanh, y khoa và luật khoa); nghiên cứu sinh chỉ chiếm 30% tổng số học sinh.

Nhưng ĐH Princeton tuyệt đối là ĐH đứng đầu thế giới. Vậy đâu là cái vĩ đại của ĐH Princeton?

Ngoài việc đào tạo 25 chủ nhân giải Nobel (trong đó 17 giải vật lý) và 12 chủ nhân giải Fields (cả nước Mỹ có 24 người được giải này), ĐH Princeton còn nổi tiếng về không khí học thuật tự do, khoan dung.

Rất nhiều trường ĐH Trung Quốc thiếu những đặc sắc như vậy. Trong 4 lần hội nghị giáo dục cao đẳng do Thủ tướng Ôn Gia Bảo triệu tập trong năm 2006, Thủ tướng có nói về 4 nỗi lo của ông: Thứ nhất, sở dĩ hiện nay Trung Quốc chưa hoàn toàn phát triển trong đó có một nguyên nhân là chưa có một ĐH nào có thể tổ chức theo mô hình đào tạo nhân tài phát minh sáng tạo KHKT, chưa có sự sáng tạo độc đáo của mình thì không thể đào tạo được nhân tài kiệt xuất cấp đại sư. Thứ hai, vấn đề chất lượng học tập của các trường ĐH cao đẳng; Thứ ba, vấn đề làm thế nào để trường ĐH có đặc sắc của mình. Thứ tư, các trường công ở Trung Quốc đã vay bao nhiêu tiền? 300 tỷ, 400 tỷ hay là 500 tỷ Nhân dân tệ?

Dương Phúc Gia (Yang Fu-jia, 1936-), tốt nghiệp ĐH Phục Đán (Thượng Hải), nhà vật lý nổi tiếng, Viện sĩ Viện Khoa học Trung Quốc, Phó Chủ tịch Hội KHKT Trung Quốc, Chủ tịch Hội KHKT Thượng Hải (1992-1996), Giám đốc Viện Nghiên cứu hạt nhân nguyên tử Thượng Hải thuộc Viện KH Trung Quốc (1987-2001).

Năm 1984 được bình chọn là chuyên gia có cống hiến kiệt xuất cấp nhà nước.

Năm 1991 được bầu là Viện sĩ Viện KH Trung Quốc, Viện sĩ Viện KH thế giới thứ ba.

Từ 1998 được mời làm GS danh dự ĐH Vanderbilt (Mỹ). Ông cũng là Tiến sĩ KH danh dự ĐH Sōka (Nhật), Tiến sĩ Nhân văn danh dự ĐH bang New York, Tiến sĩ danh dự ĐH Hồng Công, ĐH Nottingham (Anh), và ĐH Connecticut (Mỹ). Dương Phúc Gia từng là Hiệu trưởng ĐH Phục Đán (1993-1998), từ 1996 là Ủy viên chấp hành Hội Hiệu trưởng các trường đại học trên thế giới.

Từ năm 2001 ông được mời làm Hiệu trưởng ĐH Nottingham (hai nhiệm kỳ liền), trở thành người Trung Quốc đầu tiên nhậm chức hiệu trưởng một trường ĐH nổi tiếng Anh Quốc.

(Còn tiếp)
Huy Đường lược dịch

(Kỳ II) Nội dung của văn hóa đại học

Dương Phúc Gia
(Hiệu trưởng trường ĐH Nottingham Anh Quốc)

Khẩu hiệu của ĐH Harvard chỉ có
một từ: Veritas (chân lý, sự thật).

Trong phần II bài viết, GS Dương Phúc Gia nhấn mạnh, văn hóa đại học là văn hoá tìm kiếm chân lý, theo đuổi sự thật, tôn thờ tự do học thuật, và có tinh thần phê phán quyết liệt.

1. Thế nào là văn hoá đại học?

Trường đại học không chỉ là tồn tại vật chất khách quan mà còn là một dạng tồn tại văn hoá và tinh thần. Tồn tại vật chất của ĐH rất đơn giản: thiết bị, dụng cụ, trường sở v.v… Thế nhưng đại học sở dĩ gọi là đại học, mấu chốt là tồn tại văn hoá và tồn tại tinh thần của nó.

Văn hóa đại học là văn hoá tìm kiếm chân lý, là văn hoá nghiêm chỉnh coi trọng thực tế, là văn hoá theo đuổi sự tìm kiếm lý tưởng và hoài bão của đời người, là văn hoá tôn thờ tự do học thuật, văn hoá đề xướng lý luận gắn với thực tế, văn hoá tôn thờ đạo đức, văn hoá bao dung, là dạng văn hoá có tinh thần phê phán quyết liệt. Văn hóa đại học thể hiện một tính chung, cốt lõi và linh hồn của nó thì thể hiện ở tinh thần đại học.

Lời răn của nhà trường [nguyên văn chữ Hán Việt: "Hiệu huấn"; còn gọi là Khẩu hiệu truyền thống của nhà trường] là thứ tượng trưng cho tinh thần đại học, đó là kết tinh lịch sử và văn hoá nhà trường, là thể hiện tập trung ý tưởng tổ chức học tập của nhà trường, cũng là một biểu đạt ngắn gọn nội dung văn hoá riêng của nhà trường.

Một tờ báo từng tiến hành trưng cầu ý kiến của 4762 người với câu hỏi: "Bạn cho rằng trường đại học nào của Trung Quốc có khẩu hiệu truyền thống tốt nhất?" Kết quả, khẩu hiệu truyền thống của ĐH Thanh Hoa "Tự cường bất tức, hậu đức tải vật" [câu này lấy từ sách Kinh Dịch, ý nói yêu cầu học sinh mãi mãi phấn đấu tự cường tiến lên hàng đầu, có tinh thần đoàn kết hợp tác, nghiêm khác với bản thân, vô tư dâng hiến] được 54% số phiếu, xếp thứ nhất. "Tự cường bất tức" phản ánh tinh thần dân tộc Trung Hoa, câu này cũng được rất nhiều đại học Trung Quốc dùng làm khẩu hiệu truyền thống của mình.

Năm 2006 khi nói chuyện tại ĐH Yale, Chủ tịch Hồ Cẩm Đào cũng dẫn câu "Thiên hành kiện, quân tử dĩ tự cường bất tức" [Đạo trời vận hành mạnh mẽ vững bền, kẻ quân tử nên tự giác phấn đấu vươn lên không ngừng] [1] danh ngôn lưu truyền muôn đời này của Trung Quốc nhằm trình bày tinh thần tự cường không ngừng, khai phá sáng tạo bao năm của dân tộc Trung Hoa. 5.000 năm qua, sở dĩ dân tộc Trung Hoa đời đời không ngừng phấn đấu, trải bao trắc trở mà không bị khuất phục chính là nhờ dựa vào tinh thần quyết tâm vươn tới hùng cường, dung nạp bao quát tất cả các mặt, ngày càng tiến lên. Mọi thành tích giành được từ cải cách mở cửa tới nay cũng là sự khắc họa tinh thần đó.

Khẩu hiệu truyền thống của ĐH Phục Đán "Bác học nhi đốc chí, thiết vấn nhi cận tư" [Người có lý tưởng cao xa thì phải có trí thức phong phú, phải luôn nghi ngờ đặt câu hỏi và luôn suy nghĩ sâu sắc] [2] được xếp hạng thứ hai. Giáo sư Lý Chính Đạo [Nobel vật lý 1957 cùng Dương Chấn Ninh] đặc biệt thích chữ thứ hai trong mỗi câu trên: học và vấn (hỏi). Học hỏi [chữ Hán: học vấn] tức là phải hỏi vấn đề chứ không phải là trả lời vấn đề.

Thế nhưng tôi phát hiện ra sự khác biệt văn hoá rất lớn giữa nước ta với phương Tây. Phụ huynh các nước Anh, Mỹ thấy con đi học về đều hỏi: "Hôm nay con hỏi được mấy vấn đề?" Còn ở ta, phụ huynh hỏi: "Hôm nay con được mấy điểm?"

Có lần tôi thấy một người đến cơ quan làm việc với vẻ mặt rất không vui, tôi hỏi: "Hôm nay ông sao thế? " Ông ta trả lời: "Tôi đang tức điên người vì con bé nhà tôi thi được có 99 điểm". Tôi bảo: "Tôi làm ngành vật lý cho nên biết là theo lý thuyết sai số, kém 1 điểm vẫn đạt trình độ quốc tế đấy ạ". Ông ta nói: "Kém 1 điểm liệu có thể được vào ĐH Phục Đán chăng?" Tôi chẳng biết nói gì nữa. Chế độ thi cử của chúng ta hiện nay rất nghiêm ngặt, điều đó có ảnh hưởng sâu sắc tới văn hoá ĐH của chúng ta.

Einstein từng nói: "Tôi không có tài năng gì đặc biệt cả, chẳng qua là thích hỏi cho ra nhẽ mà thôi". Teller cha đẻ bom khinh khí Mỹ mỗi lần đến phòng thí nghiệm đều đặt ra các câu hỏi này nọ, mỗi ngày ít nhất ông nêu ra 10 vấn đề, nhưng thường thường có 8-9 vấn đề sai. Có điều cái sáng tạo vĩ đại của ông lại chính là ở 1-2 vấn đề đúng kia. N. Bohr, một trong những nhà vật lý vĩ đại nhất thế kỷ XX từng nói: "Không có câu hỏi nào ngu ngốc cả".

2500 năm trước đây loài người đưa ra câu hỏi "Thế giới cấu tạo như thế nào", – câu hỏi này đánh dấu sự khởi đầu của khoa học tự nhiên. Bởi vậy, các bạn trẻ cần dũng cảm nêu vấn đề, không nêu ra được vấn đề thì sẽ không có sáng tạo. Điều này nên trở thành một bộ phận cấu thành quan trọng trong nội dung văn hoá ĐH của chúng ta.

2. Văn hóa đại học là văn hoá tìm kiếm chân lý, nghiêm chỉnh theo đuổi sự thật

Khẩu hiệu truyền thống của ĐH Harvard chỉ có một từ: Truth (chân lý, sự thật; có người dịch là Hãy để sự thật kết bạn với ta). Theo đuổi chân lý mà không mê tin quyền uy. Văn hóa ĐH là văn hoá theo đuổi chân lý, nghiêm chỉnh tìm kiếm sự thật.

Cách đây không lâu tôi có gặp ông hiệu trưởng Harvard vừa mới từ chức. Ông ấy kể là khi ông còn làm hiệu trưởng, có một sinh viên mới vào trường này bảo ông: "Em luôn luôn theo dõi các số liệu của thầy, trong đó có các số liệu sai đấy ạ". Một sinh viên mới toanh mà có thể bảo thầy hiệu trưởng "Thầy sai rồi", – đó là văn hoá của ĐH Harvard: ý tưởng thắng quyền uy. Trường ĐH nào có được văn hoá như thế thì trường ấy có thể trở thành đại học hàng đầu thế giới.

Khẩu hiệu truyền thống của ĐH Yale là Light and Truth (Ánh sáng và chân lý). Trong diễn văn đọc tại ĐH Yale ngày 21/4/2006 , Chủ tịch Hồ Cẩm Đào nói: "Khẩu hiệu truyền thống của ĐH Yale nhấn mạnh sự theo đuổi ánh sáng và chân lý, điều đó phù hợp với phép tắc tiến bộ của loài người, cũng hợp với tâm nguyện của mỗi thanh niên có chí hướng".

Khẩu hiệu truyền thống của ĐH Washington là "Qua chân lý giành lấy sức mạnh".

Các khẩu hiệu nói trên đều sử dụng từ chân lý.

Thế nhưng trong các đại học ở nước chúng ta hiện nay lại xuất hiện rất nhiều chuyện gian lận giả dối: hiện tượng dối trá cấm mãi chẳng được, gian lận học thuật thường xuyên xảy ra, các thông tin khai báo dối trá lừa gạt v.v…

Hồi tôi làm hiệu trưởng, việc khiến tôi xấu hổ nhất là gì, các bạn biết không? Là nhận được công văn của các trường đại học bên Mỹ yêu cầu tôi chứng minh bản khai thành tích học tập của các sinh viên Trung Quốc bên ấy họ nhận được là thật hay giả – đây là công văn chuyên gửi sang hỏi Trung Quốc. Ngoài ra còn có chuyện sinh viên Trung Quốc không xin được thẻ tín dụng. Khi sang Anh Quốc, tôi cảm thấy rất tự hào vì tôi là người Trung Quốc đầu tiên được đội mũ vành mạ vàng của nước Anh, nhưng chẳng bao lâu tôi cảm thấy mình thẹn đỏ cả mặt vì có sinh viên Trung Quốc nói với tôi: "Chúng em lxin ngân hàng Anh Quốc cấp thẻ tín dụng nhưng họ không duyệt, vì học sinh Trung Quốc nhiều lần có hạnh kiểm xấu [ý nói có hành vi gian lận trong sử dụng thẻ tín dụng] cho nên họ nhất luật không cấp thẻ tín dụng".

Ngày hội nhà giáo năm 2005, Thủ tướng Ôn Gia Bảo trích dẫn câu nói của Đào Hành Tri "Dạy muôn nghìn lần, dạy người tìm kiếm sự thực thà; học muôn nghìn lần, học làm người thực thà" [3]. Sở dĩ Thủ tướng chú trọng câu này, tôi cho rằng điều đó có liên quan tới chuyện hiện nay chúng ta thiếu văn hoá theo đuổi chân lý.

3. Văn hóa đại học là văn hoá tôn thờ tự do học thuật

Khẩu hiệu truyền thống của Học viện Caltech "Chân lý làm con người được tự do" chính là sự thể hiện thứ văn hoá đó.

Hiệu trưởng ĐH Yale nói: "Chỉ có tự do khám phá, tự do biểu đạt thì mới có thể thực sự khai thác được tiềm năng của nhân loại".

Trong buổi gặp gỡ tâm sự với các nhà văn học nghệ thuật ngày 13/11/2006, Thủ tướng Ôn Gia Bảo chín lần nhấn mạnh tự do. Ông còn dẫn lời Marx và Engels viết trong Tuyên ngôn của đảng cộng sản: "Sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện phát triển tự do của tất cả mọi người" Thủ tướng nói đến tự do trong trường hợp như trên, tôi cảm thấy điều đó có ý nghĩa rất sâu sắc.

4. Văn hóa đại học là văn hoá đề xướng lý luận gắn với thực tế

Học viện Công nghệ Massachusetts tôn thờ phương châm lý luận gắn liền với thực tế. Khẩu hiệu truyền thống của trường này là "Suy nghĩ và bắt tay vào làm” (Mind and Hand).

Khẩu hiệu truyền thống của ĐH Nottingham "Đô thị xây dựng bằng trí tuệ", dùng ngôn ngữ hiện đại giải thích là "Trường đại học là động cơ của tăng trưởng kinh tế". Một đô thị muốn trở thành đại đô thị quốc tế hóa thì phải có hậu thuẫn là trường đại học hàng đầu. Trường đại học đem lại cho đô thị không những sự nhảy vọt về vật chất và kinh tế mà còn đem lại sự nâng cấp về văn minh tinh thần và tu dưỡng văn hoá.

5. Văn hóa đại học là văn hoá tôn thờ đạo đức

Nói tới đạo đức, ngôi trường đại học có ý nghĩa đích thực đầu tiên của nước Mỹ – ĐH Pennsylvania – có câu khẩu hiệu truyền thống nói về đạo đức: "Mọi phép tắc không có đạo đức đều uổng công vô ích".

Khẩu hiệu truyền thống của ĐH Giao thông Thượng Hải cũng thể hiện hàm ý đạo đức hết sức sâu sắc: "Uống nước nhớ nguồn, yêu nước, làm vẻ vang nhà trường". Uống nước nhớ nguồn, nói theo tiếng Anh là Thanksgiving, tức cảm ơn.

Nhưng hiện nay tại rất nhiều đại học kể cả các đại học danh tiếng ở nước ta lại có những tiếng nói trái tai: một số học sinh đến từ nông thôn không muốn găp cha mẹ mình, cảm thấy việc gặp ấy không đẹp mặt mình. Nhưng nếu cha mẹ giàu có thì lại cảm thấy gặp cha mẹ là chuyện rất vẻ vang. Bởi vậy, tôi nhớ tới một câu nói ĐH Harvard đề xướng: "Một người có thể có thành tích hay không, chẳng những chỉ xem chỉ số thông minh IQ, mà còn nên xem chỉ số tình cảm EQ và hơn nữa, xem chỉ số đạo đức của người đó". [4]

Nhiệm vụ cơ bản của giáo dục tiểu học, trung học cho đến đại học là đào tạo người công dân tốt cho xã hội. Tôi rất tán thành câu nói của Viện sĩ Cầu Pháp Tổ: "Muốn làm người thầy thuốc tốt thì phải làm con người tốt".

Tại Mỹ, sinh viên học xong 4 năm đại học mới được vào Học viện Y khoa. Về sau Anh Quốc thấy được cái hay của việc đó. Cách đây 4 năm, ĐH Nottingham thành lập một học viện Y khoa, chỉ sinh viên đã tốt nghiệp đại học mới được vào học; điều kiện quan trọng đầu tiên trong tuyển sinh là xem phẩm chất con người đó chứ không phải xem thí sinh đã học chuyên ngành sinh vật hay khoa học tự nhiên. Hơn nữa còn đặc biệt nhấn mạnh: "Muốn làm thầy thuốc, trước hết phải biết làm con người như thế nào, biết cách đối xử với con người, lấy con người làm gốc."

Năm 1998, UNESCO họp "Đại hội đón chào giáo dục cao đẳng thế kỷ XXI", khi phát biểu tổng kết cuộc họp, Tổng Thư ký UNESCO nói: Nhà trường phải dạy học sinh học cách làm người, học cách sinh tồn (learn to be), học kiến thức (learn to know), học cách nắm được các kiến thức đó (learn how to learn), lại còn phải dạy học sinh học được cách sống chung với người khác (learn to deal with the others).

6. Văn hóa đại học là văn hoá tôn thờ tinh thần yêu nước

Câu "Yêu nước, làm rạng danh nhà trường" trong khẩu hiệu truyền thống của ĐH Giao thông Thượng Hải thể hiện trình độ cao của đạo đức, thể hiện tinh hoa văn hoá Trung Quốc.

Ngày 4/7/2001, tôi chính thức ngồi vào vị trí Hiệu trưởng (Chancellor) ĐH Nottingham. Khi lần đầu tiên lá cờ đỏ 5 sao được kéo lên trên sân trường đại học Anh Quốc, tôi cảm thấy rất đỗi tự hào. Tôi muốn nói với mọi người rằng đây không phải là chuyện cá nhân tôi thế nào, mà là chuyện tổ quốc tôi đã lớn mạnh. Thiết nghĩ 20 năm trước tôi không thể có được vị trí này.

Một bạn người Hoa mắt đẫm lệ nói với tôi: "Chẳng ai ngờ chiếc mũ viền vàng duy nhất của ĐH Nottingham hôm nay được trao cho một người Hoa đích thực"… "Mỗi người Hoa đều có một giấc mơ, mơ ước làm sao cho Trung Quốc 5 nghìn năm văn hiến có thể đứng lên được trên thế giới này. Phải đứng thẳng lên, đứng cho vững!"

Đặng Gia Tiên từng nói: "Đối với một nhà khoa học, còn có gì đáng kiêu hãnh và tự hào hơn là được dâng hiến toàn bộ tri thức và trí tuệ của mình cho tổ quốc, làm cho dân tộc Trung Hoa thoát khỏi số phận bị nước ngoài xâu xé?" Ông là bạn học của Dương Chấn Ninh, hai người cùng lấy bằng tiến sĩ ở Mỹ.

Năm 1971 Dương Chấn Ninh về Trung Quốc có gặp Đặng Gia Tiên và hỏi: "Trung Quốc phát triển vũ khí hạt nhân có người nước ngoài giúp hay không?" Dương hỏi câu này rất tự nhiên, vì hai phần ba nhà khoa học hạt nhân của Mỹ đều là người châu Âu; Liên Xô cũ khi phát triển vũ khí hạt nhân cũng dựa vào sự giúp đỡ của các nhà khoa học châu Âu.

Một tuần sau, khi Dương Chấn Ninh đang ăn cơm tối tại Thượng Hải thì nhận được một mẩu giấy của Đặng Gia Tiên, trong có viết: "Tôi đã điều tra rồi, đúng là kết quả tự lực cánh sinh của Trung Quốc". Đọc xong mẩu giấy đó, Dương ứa nước mắt vì cảm động.

Vu Mẫn là một nhà vật lý tôi kính trọng nhất, tuy chưa từng học tập ở nước ngoài nhưng ông đã có cống hiến lớn cho nhà nước chúng ta, có người gọi ông là "Cha đẻ bom khinh khí Trung Quốc". Vu Mẫn từng nói một câu: "Dân tộc Trung Hoa không bắt nạt người khác, cũng quyết không chịu để người khác bắt nạt; vũ khí hạt nhân là một biện pháp bảo đảm điều đó". Viện sĩ Vu Mẫn nói lên động lực thúc đẩy ông làm việc.
Tình cảm dân tộc và tư tưởng yêu nước chất phác ấy cũng là động lực khiến tôi có được sự tiến bộ trong công việc.

Tinh thần yêu nước là phần rất đặc sắc trong văn minh Trung Hoa cổ xưa, nhưng nó quyết không phải là thứ văn hóa sở hữu riêng của Trung Quốc mà có tính phổ quát trên toàn thế giới. Trong diễn văn đọc tại ĐH Yale ngày 21/4/2006, Chủ tịch Hồ Cẩm Đào từng nói: "Nathan Hale anh hùng dân tộc Mỹ cựu sinh viên ĐH Yale, có một danh ngôn – "Điều đáng tiếc duy nhất của tôi là không có cuộc đời thứ hai để hiến dâng cho Tổ quốc mình".

Tôi có một người bạn Mỹ là cựu Tư lệnh Bộ đội chiến lược Mỹ, tướng 4 sao, từng có hơn 5.000 giờ bay, từng lái đủ mọi kiểu máy bay quân sự. Có lần tôi hỏi vợ ông: "Ông nhà bà bay nhiều như thế, bà có sợ gì không". Bà ấy trả lời rất rõ ràng: "Nói không sợ là giả dối. Dĩ nhiên tôi sợ chứ. Nhưng vì lợi ích của nước Mỹ, ông ấy nhất thiết phải làm như thế".

Người Mỹ có câu: For the interests of the United States [Vì lợi ích của Hợp Chúng Quốc]. Hồi Tổng thống Nixon sang thăm Trung Quốc, có người hỏi: "Ông đến đây làm gì?" Ông trả lời: "Vì lợi ích của nước Mỹ!"

Gates Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ từng là Hiệu trưởng ĐH Nông nghiệp và Cơ khí; khi nhận được thông báo của Tổng thống đề nghị ông ra làm Bộ trưởng Quốc phòng, ông từng viết thư cho rất nhiều bạn bè, trong đó có câu "Tổng thống Mỹ đã tuyên bố bổ nhiệm tôi làm Bộ trưởng Quốc phòng. Tôi cảm thấy rất hân hạnh, đồng thời cũng cảm thấy một nỗi buồn sâu sắc, bởi lẽ tôi vô cùng yêu mến trường đại học này, yêu mến tiểu bang nơi tôi đang sinh sống này. Nhưng tôi càng yêu Tổ quốc mình hơn. Tôi phải chấp hành chức trách của mình, vì thế tôi phải đi khỏi nơi đây". [5]

Đấy chính là tình yêu lớn! Tình yêu lớn trước hết phải yêu nồng nàn đất nước mình.

(Còn nữa)
Huy Đường lược dịch

Ghi chú của người dịch:

[1] Toàn văn câu này lấy từ Kinh Dịch: Thiên hành kiện, quân tử dĩ tự cường bất tức. Địa thế khôn, quân tử dĩ hậu đức tái vật. Nghĩa là kẻ quân tử nên như bầu trởi vận hành không nghỉ, dù gian nan phiêu bạt cũng không chịu khuất phục; kẻ quân tử phải có độ lượng giao tiếp rộng như trái đất, không thứ gì không thể gánh chịu được.

[2] Toàn văn câu này ở sách Luận Ngữ, Tử Trương-19: Bác học nhi đốc chí, thiết vấn nhi cận tư, nhân tại kỳ trung hĩ.

[3] Nguyên văn câu này: Thiên giáo vạn giáo, giáo nhân cầu chân, thiên học vạn học, học tố chân nhân. Ý nghĩa: mục đích căn bản của giáo dục là giúp người ta trở thành người chân chính; một người qua giáo dục cho dù kiến thức uyên bác nhưng thiếu nhân cách thì việc giáo dục người đó là thất bại. Ngày ngày ta học nhiều kiến thức nhưng chỉ khi nào ta học biết cách làm người thì mới thực sự nắm được các tri thức khác, tri thức ấy mới hữu dụng cho xã hội. Đào Hành Tri: (1891-1945), nhà giáo dục nổi tiếng, chiến sĩ dân chủ, một trong các nhà lãnh đạo Hội Cứu nước nhân dân Trung Quốc và Đồng minh Dân chủ Trung Quốc.

[4] Chỉ số đạo đức: Moral Intelligence Quotient (MQ).

[5] Robert Gates, sinh 1943, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ trong chính phủ của cả hai đảng Cộng Hòa (của Tổng thống Bush con) và Dân Chủ (Tổng thống Obama), từng làm việc 26 năm tại CIA, là Giám đốc CIA thời Tổng thống Bush cha; sau khi rời CIA ông làm Hiệu trưởng (president) Texas A&M University

(Kỳ III) Gợi ý của đại học hàng đầu

Dương Phúc Gia
(Hiệu trưởng trường ĐH Nottingham Anh Quốc)

Cao đẳng Sư phạm Paris, nơi đào tạo
12 chủ nhân giải Nobel và 10 chủ nhân giải Fields.

Trong phần ba, GS Dương Phúc Gia cho rằng, chỉ có thể được coi là đại học học hàng đầu khi ngôi trường đó đào tạo được những công dân tốt, có "tình yêu lớn" đối với giảng viên và sinh viên, bồi dưỡng cho sinh viên quan niệm đạo đức và phát huy thiên tài của sinh viên.

1. Giáo dục đại học phải đào tạo công dân tốt

Vì sao nước Mỹ là siêu cường quốc? Trước hết Mỹ là một nước lớn giáo dục, hơn nữa là cường quốc giáo dục. Tỷ lệ học sinh nhập học giáo dục cao đẳng Mỹ hiện nay đã vượt trên 90%.

Trung Quốc chúng ta cũng là một nước lớn giáo dục; tỷ lệ học sinh nhập học giáo dục cao đẳng đã từ 1,4% năm 1978 tăng lên 23% hiện nay; tổng số sinh viên đã vượt quá 20 triệu, thứ nhất thế giới, nhưng chúng ta vẫn chưa phải là một cường quốc giáo dục.

Tư tưởng cơ bản của giáo dục Mỹ là đào tạo công dân tốt. Công dân được đào tạo tốt thì sẽ có người tài. Khẩu hiệu của ngành giáo dục Mỹ viết "Bảo đảm chất lượng giáo dục, bảo đảm giáo dục công bằng".

Giáo dục phải đào tạo được công dân tốt cho xã hội. Tôi cảm thấy vấn đề làm thế nào để sinh viên đại học ngày nay trở thành công dân tốt là vấn đề rất quan trọng. Một nhà nghiên cứu sử từng nói, nền văn minh 5.000 năm của Trung Quốc rất vẻ vang, rất phong phú, nhưng thiếu một chữ "công". Nền giáo dục truyền thống của chúng ta chú trọng trung và hiếu, trung là phải trung thành với vua, hiếu là phải hiếu thuận với cha mẹ; kết quả là "công đức" [1], cái không gian rất rộng này bị chúng ta bỏ qua mất.

Có người nói Thượng Hải sắp vượt Hồng Công. Đúng là xét về mặt xây dựng nhà cao tầng thì sẽ nhanh chóng vượt đấy, nhưng tố chất giáo dục thì sao? [2] Tố chất của công dân thế nào? Chúng ta còn phải đi một chặng đường rất dài để đạt được công đức. Điều quan trọng chính hiện nay là phải đào tạo công dân, đào tạo công dân tốt cho xã hội. Điều này nên trở thành nội dung quan trọng trong nội hàm văn hoá đại học.

2. Giáo dục đại học không thể thiếu được "Tình yêu lớn"

Tình yêu lớn là một điểm quan trọng trong nội hàm của văn hoá đại học. Xin nêu vài thí dụ sau đây để giới thiệu qua về chuyện các trường đại học hàng đầu yêu quý giảng viên và sinh viên như thế nào.

Ông Andrew Wiles, người Anh, năm 1985 được đề bạt là giáo sư chính thức của ĐH Princeton, nhưng 9 năm liền sau đó ông không viết một bài báo khoa học nào. Từ Hiệu trưởng cho tới Chủ nhiệm khoa đều không biết trong thời gian ấy ông làm gì và họ cũng chẳng để ý việc ông làm gì. Sau 9 năm trời, ông giải được bài toán khó 360 năm qua giới toán học thế giới chưa giải được – chứng minh được định lý lớn Fermat. Kết quả Andrew Wiles được tặng giải thưởng toán học cao nhất hiện nay – Giải Thành tựu đặc biệt Fields; cho tới nay ông là người duy nhất được trao giải thành tựu đặc biệt này. [3]

Giáo sư John Nash mắc bệnh tâm thần hơn 30 năm, nhưng sau khi ông mắc bệnh thì ĐH Princeton lại mời ông từ Học viện Công nghệ Massachusetts (MIT) về trường mình, bố trí phòng làm việc cho ông, đem lại tình thương yêu ấm áp cho ông. Đồng thời người nhà và bạn đồng nghiệp đều hết sức quan tâm giúp đỡ Nash. Ba chục năm sau, huyền thoại xuất hiện: John Nash khỏe mạnh trở lại và năm 1994 được tặng giải Nobel [Kinh tế]. Đây chính là sức thu hút của ĐH Princeton! Câu chuyện của giáo sư John Nash được viết thành tiểu thuyết "Một tâm hồn đẹp" [4] rồi dựng thành phim, phim này đã đoạt giải Oscar.

Cho nên đại học có đại sư rồi lại còn phải có tình yêu lớn. Trường đại học hàng đầu phải là nơi chỗ nào cũng thấy những tâm hồn đẹp. "Tâm hồn đẹp" là nội hàm văn hoá của ĐH Princeton! Nhà trường quan tâm đến thầy giáo của mình, tạo môi trường thoải mái cho thầy, để thầy tự do sáng tạo.

Còn có một giáo sư người Mỹ gốc Hoa là ông Dương Tổ Hựu, hiện là Hiệu trưởng một đại học nổi tiếng ở Mỹ. Trong năm đầu tiên nhậm chức Hiệu trưởng, ông đã hơn 100 lần mời cơm hơn 900 giáo sư. Ông vô cùng quan tâm mọi người, coi người tài là thứ quý giá nhất. Kết quả trong thời gian ông làm Hiệu trưởng, trường này đã có 5 giáo sư được tặng giải Nobel. Ông vẫn kiên trì lên lớp giảng dạy cho sinh viên và 13 năm liền hướng dẫn nghiên cứu sinh.

Tại Học viện Y khoa ĐH Harvard, tôi có gặp một vị giáo sư già làm phụ đạo cho sinh viên. Tôi hỏi ông phụ đạo bao nhiêu học trò, ông đáp hơn 160 người. Lúc đó quả thực tôi không dám tin vào con số ấy. Hơn nữa, điều càng làm tôi khó có thể tưởng tượng là ông nắm vững tình hình mọi mặt của từng sinh viên như trong lòng bàn tay. Vì thế mọi người gọi ông là "Chuẩn cha mẹ". Đây là tình yêu thầy trò. Ba nghìn năm trước, một triết gia từng nói: "Đầu óc không phải là cái vật chứa đựng mà nên là bó đuốc được đốt cháy".

3. Giáo dục đại học phải bồi dưỡng cho sinh viên quan niệm giá trị, quan niệm đạo đức, quan niệm tư duy, phương thức làm người và năng lực công tác xã hội

Vì sao ĐH Yale có thể đào tạo được nhiều lãnh tụ như thế cho nước Mỹ và cho thế giới?
Trường này có một quy chế yêu quý sinh viên, – cái này họ học được từ chế độ trọ học viện và chế độ thầy hướng dẫn của Anh Quốc. Hiệu trưởng ĐH Yale khiêm tốn nói, "Tất cả những người sau này trở thành Tổng thống đều là những sinh viên từng đảm nhiệm chức vụ lãnh đạo các đoàn thể trong ký túc xá, dưới sự chỉ đạo của thầy hướng dẫn".

Công tác xã hội cũng là một công việc học tập và rèn luyện quan trọng, là "giảng đường thứ hai" quan trọng! Các nhân vật kiểu Tổng thống, lãnh tụ đều được đào tạo từ các tổ chức này.

Một sinh viên tốt nghiệp ĐH Yale cho biết, nhà trường chẳng những bồi dưỡng cho anh những thứ có liên quan tới tri thức cụ thể, mà còn dạy cho anh giá trị quan, quan niệm đạo đức, cách làm người, thói quen suy nghĩ v.v… – những điều đó vô cùng quan trọng đối với cuộc đời anh. Tất cả những thứ ấy không phải là do một người nào dạy cho anh, mà là anh học được trong bầu không khí văn hoá tồn tại ở ĐH Yale. "Thế giới của chúng ta cần phải khác đi vì có sự tồn tại của bạn. Phấn đấu vì chân lý có nghĩa là tiếp thụ văn hoá tinh thần; tinh thần có thể làm cuộc sống con người trở nên phong phú". Câu này chưa ai từng nói rõ cho sinh viên ĐH Yale, song tinh thần đó tràn trề trong bầu không khí khuôn viên nhà trường, vì thế nó thấm vào tới chỗ sâu kín nhất trong đầu óc mỗi sinh viên, sục sôi trong huyết quản của họ.

4. Nhiệm vụ của giáo dục đại học là phát huy thiên tài của sinh viên

ĐH Oxford có câu nói: "Thầy hướng dẫn có nhiệm vụ thổi lửa cho các học trò, cho tới khi ngọn đuốc trong lòng họ rực cháy".

Trường Cao đẳng Sư phạm Paris đã không gọi là Học viện, lại cũng không gọi là đại học, mà chỉ gọi là trường học thôi, một cái tên chúng ta rất coi thường, thế mà họ giữ lại cái tên đó, không đồng ý thay đổi. Nhưng Cao đẳng Sư phạm Paris cũng là một đại học hàng đầu thế giới. Ông Hiệu trưởng trường này từng nói tại Bắc Kinh một câu như sau: "Nhiệm vụ của trường học là phát huy thiên tài của sinh viên".

Trong Lễ kỷ niệm 350 năm ngày thành lập ĐH Harvard, vị Hiệu trưởng trường này nói: "Thứ Harvard đáng khoe nhất không phải là giành được bao nhiêu giải Nobel, đào tạo được bao nhiêu Tổng thống, mà là làm cho mỗi viên ngọc khi đã vào Harvard rồi thì đều tỏa sáng". Trước hết, ông thừa nhận mỗi người vào Harvard đều là một viên ngọc (nguyên văn: cục vàng), ông có nhiệm vụ làm cho tất cả họ đều tỏa sáng. Ý tưởng tổ chức học tập của ĐH Oxford, Cambridge cũng đều nhằm khai thác phát huy tiềm năng của sinh viên, khích lệ tinh thần sáng tạo của mỗi người.

Chỉ cần ngòi lửa trong bộ não của mỗi người đều được cháy lên thì dù người ấy học đại học hay cao đẳng, họ đều có thể tỏa sáng. Những thí dụ như vậy ở đâu cũng có.

5. Chớ nên coi đào tạo người tài trình độ cao là mục tiêu duy nhất của giáo dục đại học

Các vị phụ huynh Trung Quốc chúng ta đều mong muốn con em mình có thể trở thành tiến sĩ. Chế độ nhân sự của ta cũng quy định lương của người có học vị tiến sĩ thì cao hơn người có học vị thạc sĩ.

Gần đây một vị bác sĩ bảo tôi, người làm việc ở bệnh viện nếu không có học vị tiến sĩ thì khó trụ nổi [5]. Cũng vậy, mới đây hai vị thầy thuốc đạo cao đức trọng nói cùng một câu thế này: "Rất lo sẽ có ngày chết trên bàn mổ của học trò mình!" (ý nói các bác sĩ ngoại khoa chỉ có bằng tiến sĩ mà không có kinh nghiệm lâm sàng).

Nhưng tại các bệnh viện ở Anh Quốc, người có học vị tiến sĩ chỉ chiếm khoảng 10% tổng số thầy thuốc. Học viện Y khoa Phân hiệu Los Angeles của ĐH California là y học viện hàng đầu thế giới, sinh viên tốt nghiệp đại học thi vào trường này cứ 5700 thí sinh chỉ có một người trúng tuyển (số liệu năm 2005). Trong 1.185 sinh viên hiện có tại học viện thì 700 người đặt mục tiêu là trở thành bác sĩ y khoa (M.D, tức Medical Doctor); 485 người đặt mục tiêu trở thành tiến sĩ nghiên cứu y học (Ph.D., tức Philosophic Doctor hoặc Doctor of Philosophy, gọi chung là tiến sĩ triết học). Cả hai đều là Doctor cả nhưng hàm nghĩa khác nhau, mục tiêu cũng khác nhau. [Trong tiếng Việt] M.D. dịch là bác sĩ, Ph.D. dịch là tiến sĩ; hai học vị này không có sự phân chia ai cao ai thấp, nhưng lương của bác sĩ nói chung cao hơn tiến sĩ.

Một bà y tá cấp cao hưởng lương cao hơn ông chồng mình có học vị tiến sĩ. Tại một bệnh viện trực thuộc Học viện Y thuộc Phân hiệu ĐH Los Angeles, số người có học vị tiến sĩ là 10 người, chưa bằng 10% tổng số thầy thuốc. Tại một bệnh viện thần kinh khác, số bác sĩ thần kinh là 183 người, số nhà tâm lý học (đều có học vị tiến sĩ) là 122 người nhưng hầu như chẳng có ai vừa là thầy thuốc là vừa là tiến sĩ.

Mỹ là quốc gia phát triển cao, trong số 3.688 trường viện đại học-cao đẳng có 60% là trường chuyên ngành và trường cộng đồng; còn các trường đại học kiểu nghiên cứu chỉ chiếm 3%. Nhưng tại Trung Quốc, số lượng đơn vị được phép cấp học vị tiến sĩ lại nhiều hơn cả nước Mỹ, tuy rằng số lượng trường đại học-cao đẳng chuyên ngành thì kém xa Mỹ. Đồng thời gần đây các trường đại học ở Trung Quốc không ngừng mở rộng tuyển sinh, ngày càng có nhiều bạn trẻ có cơ hội vào đại học. Thế nhưng rất nhiều vị phụ huynh coi thường các trường đại học-cao đẳng chuyên ngành. Chế độ thi đại học-cao đẳng của chúng ta cũng chưa hợp lý, đưa số thí sinh đạt điểm thi thấp vào các trường chuyên ngành.

Một điều đáng suy ngẫm sâu sắc là rất nhiều trường đại học-cao đẳng nước ta theo đuổi mục tiêu "nâng cấp" trường mình thành trường tổng hợp, dẫn đến tình trạng số lượng trường đại học-cao đẳng chuyên ngành ngày một giảm bớt!

Ngành giáo dục của chúng ta không thể chỉ theo đuổi sự biến đổi số lượng sinh viên đại học mà quan trọng hơn là phải luôn luôn nâng chất lượng cơ cấu giáo dục cao đẳng. Có thể ví trường đại học-cao đẳng chuyên ngành và trường tổng hợp như hai loại nhạc cụ trong cùng một dàn nhạc. Khi lập kế hoạch phát triển giáo dục đại học-cao đẳng, nên phối hợp phát triển hài hòa cả hai loại trường này.

(Còn tiếp)
Huy Đường lược dịch

Ghi chú của người dịch:

[1] Trong tiếng Trung, Công đức là đạo đức tồn tại trong quần thể xã hội rộng, phân biệt với Tư đức là đạo đức tồn tại trong quần thể nhỏ hoặc giữa các cá nhân.

[2] Các đại học ở Hồng Công đều được xếp hạng cao hơn các đại học ở Bắc Kinh và Thượng Hải.

[3] Ở đây có lẽ tác giả nhầm lẫn. Thực ra Andrew Wiles không được trao giải Fields vì đã quá giới hạn 40 tuổi (sinh 1953, chứng minh được định lý lớn Fermat năm 1994, khi ấy ông đã 41 tuổi). Ông được tặng Đĩa bạc (Silver Plaque) của International Mathematical Union (IMU) năm 1998; ngoài ra còn được tặng Notable awards Fermat Prize (1995), Wolf Prize (1995/6) và Royal Medal (1996).

[4] Tên bộ phim là “A Beautiful Mind“, dịch sang tiếng Trung thành Một tâm hồn đẹp là không sát nghĩa.

[5] Những năm gần đây TQ phát sinh tệ nạn sính bằng cấp tiến sĩ. Các đại học đua nhau tuyển nghiên cứu sinh (NCS) và "lạm phát" cấp bằng tiến sĩ; nạn đạo văn, gian lận trong việc làm luận văn và cấp bằng tiến sĩ rất phổ biến. Một cựu hiệu phó ĐH Bắc Kinh từng nói 70% nữ NCS trường ông bị thầy hướng dẫn "xài" (quấy nhiễu tình dục).

Filed under: Giáo dục Tagged: Giáo dục

Bắc Hàn nói sẽ không đánh trả

Posted: 20 Dec 2010 03:01 PM PST

BBC

Tin tập trận trên truyền hình Nam Hàn

Nguy cơ Bắc Triều Tiên phản ứng khiến dân miền Nam lo lắng

Bắc Triều Tiên nói sẽ không đánh trả mặc dù có “những sự khiêu khích liều lĩnh” từ miền Nam, vừa tập trận đạn thật trên đảo Yeonpyeong.

Miền Bắc pháo kích đảo này hồi tháng trước sau một cuộc tập trận tương tự và từng dọa lần này sẽ đánh trả.

Nhưng truyền thông nhà nước trích giới quân đội nói “không đáng để phản ứng”.

Hội đồng bảo an Liên Hiệp Quốc có cuộc họp hồi cuối tuần, kết thúc mà không có thỏa thuận gì, theo tin là sau khi Trung Quốc từ chối ra công bố chỉ trích đồng minh Bắc Triều Tiên.

Chính phủ Nam Hàn chịu áp lực mạnh từ trong nước muốn có quan điểm mạnh với Bình Nhưỡng, sau vụ pháo kích hôm 23 tháng Mười Một làm chết 4 người.

‘Đàm thoại, không chiến tranh’

Miền Nam ra lệnh cho dân chúng đảo Yeongpyeong và một vài đảo khác tìm chỗ trú ẩn trong thời gian diễn ra tập trận sáng sớm thứ Hai.

Các nhân chứng nói mặt đất rung chuyển do sức đạn trong vòng 90 phút tập trận.

Người dân Nam Hàn lo sẽ có phản ứng quân sự từ miền Bắc, nhưng hãng tin KCNA thông báo quân đội không có kế hoạch đáp trả nào.

“Các lực lượng vũ trang cách mạng của Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên không cảm thấy cần phải đáp trả lại mọi khiêu khích quân sự hèn hạ,” hãng tin KCNA trích lời lãnh đạo quân đội tối cao.

“Thế giới cần biết rõ ai mới là người thực sự luôn đi đầu gìn giữ hòa bình và ai thực sự là người khiêu khích cuộc chiến.”

Phát ngôn nhân quân đội Nam Hàn Lee Bung-woo xác nhận là không có đạn bắn từ miền bắc.

“Trong lúc tập trận, quân đội Bắc Triều Tiên tăng cường cảnh giác và giữ tư thế sẵn sàng, nhưng không có thêm khiêu khích nào,” ông nói, theo hãng tin Nam Hàn Yonhap.

“Quân đội chúng tôi sẽ tiếp tục giữ tình trạng sẵn sàng để bảo vệ các hòn đảo vùng tây bắc và bảo vệ chủ quyền.”

Sau cuộc tập trận, Trung Quốc kêu gọi hai bên tránh đối đầu quân sự.

Đường giới hạn không được Bắc Triều Tiên đồng ý

“Bất kể khác biệt và các bên tranh chấp thế nào, chỉ có thể giải quyết qua đối thoại và thương lượng hơn là mâu thuẫn hay chiến tranh,” lời quan chức bộ ngoại giao Thôi Thiên Khải.

Nga cũng tiếp tục kêu gọi hai bên thể hiện kiềm chế.

Hoa Kỳ hậu thuẫn miền Nam có quyền tập trận, và một nhóm nhỏ quân nhân Hoa Kỳ đã giúp đỡ cuộc bắn đạn lần này.

Giới chức miền Nam khẳng định là các khẩu pháo trên đảo Yeon Pyeong nhắm vào hướng tây nam, tránh xa Bắc Triều Tiên.

Nhưng miền bắc nói rằng bất kỳ đạn thật nào rơi đều xuống vùng lãnh hải của họ.

Bước tiến hạt nhân?

Cuộc đạ́p trả của Bắc Triều Tiên hồi tháng trước là lần đầu tiên họ bắn vào khu vực dân sự kể từ sau cuộc chiến hai miền 1950-1953.

Yeonpyeong nằm gần vùng biên giới biển giữa hai nước, gọi là Đường giới hạn phía bắc, được vẽ ra lúc kết thúc chiến tranh, nhưng không được miền Bắc đồng ý.

Hiện tại, chính trị gia gạo cội của Mỹ Bill Richardson đang thăm Bắc Triều Tiên không chính thức, nhằm làm giảm căng thẳng.

Ông Richardson là thống đốc New Mexico, nói với CNN là ông có cuộc gặp “rất cứng” với thiếu tướng Pak Rim-su, người chỉ huy quân Bắc Triều Tiên dọc biên giới với Nam Hàn.

Ông nói tin rằng đã có tiến triển.

CNN chạy tin rằng giới chức miền bắc nói với ông Richardson rằng họ sẽ cho phép thanh tra hạt nhân Liên hiệp quốc quay lại làm việc, nhưng không có bình luận chính thức nào.

Phóng viên BBC ở Washington Jane O’Brien nói Hoa Kỳ đang đi dây ngoại giao, vì có 28.000 lính Mỹ đóng ở miền Nam, và họ hầu như chắc chắn sẽ được điều động nếu xảy ra xung đột.

Hòn đảo vốn là nơi sống của 1.300 người dân cùng vài trăm lính thủy, nhưng đa số dân thường đã di tản vào bờ, chỉ còn lại khoảng 100 người, theo Yonhap.

Filed under: Thông Tin Tagged: Thông Tin

Đọt chuối non

Tuesday, December 21, 2010

Đọt Chuối Non

Đọt Chuối Non

No comments:

Post a Comment